Dikke dames schilderen

Idee

Monique vertelde me dat er zoiets bestaat als workshops dikke dames schilderen. Ik geloofde haar eerst niet, zoiets kan toch anno nu niet bestaan?

Waar vroeger Rubens prachtige schilderijen maakte ter meerdere eer en glorie van welgevormde lijven, is het nu blijkbaar acceptabel om als commercieel "gezellig" tijdverdrijf er op kinderachtige wijze de spot mee te drijven.

Wat ik hierin problematisch vind, is niet het afbeelden van volumineuze lichamen op zichzelf, maar de context waarin dit gebeurt: ironisch, stigmatiserend, altijd met wijn en taart, en altijd expliciet gepresenteerd als “gezellig”. Alles wat tijdens deze workshops wordt gemaakt zijn karikaturen, een bevestiging van vooroordelen met een zuiver commercieel doel. Er bestaat toch ook niet zoiets als workshops magere heren boetseren? Het leek me een goed idee om een werk te maken wat bedoelt is als protest tegen deze vorm van denigrerende stereotypering.

Mijn keuze is om expliciet afstand te nemen van de kinderachtige stijl en het “gezellige” stereotype. Daarom probeer ik realistische technische perfectie te benaderen, en combineer dit met een beeld dat geen uitnodiging is tot meewarigheid of spot; een dominante, boze vrouw met overdreven rondingen. Een toonbeeld van zelfverzekerdheid, macht en aanwezigheid. In mijn plan zijn de gitzwarte lijst en bladzilveren afwerking integraal onderdeel van die betekenis.

Mijn docent wees -in het kader van mijn plan- op het oeuvre van Fernando Botero. Botero’s werk toont hoe volume kan functioneren als vormtaal, los van spot of stereotype. Hij beperkt zich dan ook niet tot dames, maar speelt ook met volumes van andere voor- en onderwerpen zoals fruit, religieuze figuren en politici. Een ander advies was om ook het werk 'Countering de male gaze' van Jenny Saville eens te bekijken. Indrukwekkend!

Aanpak

Het uiteindelijke werk bestaat uit drie onderdelen die ik helemaal aan het einde assembleer.

• het schilderij, acrylinkt op acrylpapier, afgewerkt met een heldere laag epoxy

• Het ornamentenkader van de lijst in gepatineerd zilver

• De buitenrand van de lijst uitgevoerd in hoogglans zwarte polyesterlak.

Ik heb afwisselend aan de verschillende onderdelen gewerkt. Als ik de beschrijving chronologisch zou doen, zou dat de leesbaarheid niet ten goede komen, dus in de onderstaande paragrafen heb ik, voor elk van de drie onderdelen een aparte beschrijving gemaakt.

Schilderij

Als onderwerp voor dit werk heb ik een voorbeeld genomen van een AI-artist die zijn werk publiceert op Deviantart.com. Hij heeft zich gespecialiseerd in voluptueuze dames, dus keuze genoeg...

• Op 360grams Hahnemuhle acrylpapier de globale kleurvlakken geschilderd in acrylinkt. Voor dit werk gebruik ik Molotow One4All inkt, dat is eigenlijk bedoelt als navulling voor stiften maar laat zich op acrylpapier prima kwasten.

• Gestart met de achtergrond, overgangen gestippeld van zwart, via paars naar blauw.

  Eerste fout: terwijl ik in de onderschildering ivoorzwart heb gebruikt ben ik gaan stippelen met metallic zwart, na droging lijkt dat grijs... lelijk dus. Ik wilde het probleem te snel oplossen, en ben dus gaan overschilderen op nog niet volledig gedroogde metallic inkt; gevolg was een grote zwartgrijze smeervlek.

• Besloten om de overgang van zwart naar paars volledig opnieuw te schilderen.

• De volgende blunder was het gebruik van een verkeerde blauwtint bij het stippen van de overgang van paars naar blauw; kleurafwijking werd pas zichtbaar na droging. De overgang van paars naar blauw ook met de kwast overgeschilderd, al het stippelwerk is daarmee verloren gegaan.

• Opnieuw gestart met het stippen van de achtergrond, nu met ivoorzwart en de juiste blauwtint, licht over donker (paars over zwart, blauw over paars, mint over blauw, wit over mint).

• Tweede fase van de opbouw: donker over licht (mint over wit, blauw over mint, paars over blauw, zwart over paars).

• Overgang naar kleinere nibs (tot 1,5 mm en vervolgens tech-nibs) voor verfijning van details.

De afwerking:

• Het schilderwerk op 3mm werkkarton geplakt. Het karton rondom 5 centimeter groter gehouden dan de beoogde afmeting van 65x50cm. Deze rand ga ik later gebruiken om de mal voor het gieten van de epoxy op te bevestigen. Omdat ik bij een eerdere ervaring met epoxy op karton en papier heb ervaren dat de randen kunnen loslaten en het papier zelfs deels leek te verteren heb ik de rand tussen het karton en het papier met secondenlijm gevuld. Dit voorkomt dat de rand nog loskomt en verhard en sealt de rand van het papier.

• Met tussenpozen vier keer een matte clearcoat aangebracht om de glansgraad te egaliseren en het werk enigszins te beschermen tegen de epoxy.

• Een gietmal van 65x50cm gemaakt met latjes, PE-tape en siliconenkit. Vastgezet op het werkkarton met bouten en vleugelmoeren, en tussen de mal en het karton ook siliconenkit aangebracht, om lekkage te voorkomen.

• Eerste laag epoxy met een spalter aangebracht om het -toch nog- poreuze papier en karton te sealen. Na ongeveer drie uur had het papier nogal onregelmatig epoxy opgenomen. Het resultaat was een onregelmatig oppervlak met veel kuilen en deuken. Het is evengoed een prima begin voor het afdichten van de poreuze onderlaag.

• De eerste gieting gedaan, met voldoende epoxy voor een laagdikte van 2,5mm.

• Na 12 uur gecheckt, de glans is prachtig, maar door de parallelle stolling en adsorptie zijn er op veel plaatsen deukjes ontstaan. Tweede gieting voor nogmaals 2,5mm

• Nu 24 uur wachten... nog steeds een tweetal deukjes, maar alleen zichtbaar voor degene die weet dat ze er zitten… ik ben blij met het resultaat, het oppervlak is glad, maar ga toch nog een rondje polijsten voor het maximale glans effect.

De volgende twee hoofdstukjes gaan over de lijst, ik heb daarvoor eerst een ontwerpje gemaakt dat bestaat uit twee delen, een ornamenten rand en een houten frame waar de ornamenten in passen.

Ornamentenkader in gepatineerd zilver

Het leek me een goed idee om de ornamenten te maken van kroon- of plafondlijsten van polystyreen. De keuze daarin is enorm, het is licht en laat zich gemakkelijk bewerken. Nogal barokke lijsten uitgezocht en besteld.

• De lijsten in dubbel verstek op maat gezaagd en met Bison Powerbond aan elkaar geplakt. De keuze voor lijm en verf is bij polystyreen nogal kritisch. Veel gebruikte oplosmiddelen in lijm en verf lossen letterlijk polystyreen op.

• De verbindingen aan de achterkant versterkt met tape.

• De buitenrand van het polystyreen is erg kwetsbaar zo. Aan alle buitenzijden een halfrond houten profieltje gelijmd die in de hoeken met een verstek op elkaar aansluiten. Het profieltje heeft een diameter van 1 cm en naast het beschermen van de buitenrand zorgt het ook voor een sierlijkere afwerking dan de scherpe randen van de polystyreen lijst.

• Om het piepschuim chemisch een beetje te beschermen heb ik er twee lagen polystyreen primer op aangebracht, zodat de volgende bewerkingen het materiaal niet meer kunnen aantasten.

  
  

De volgende bewerkingen zijn op basis van een instructie op de website verftechnieken.nl

• Eerst twee lagen schoolbordverf in warm zwart op de uiteindelijk zichtbare zijden van de kroonlijsten gekwasterd.

• De volgende behandeling was een laag verguldmelk. Hierdoor ontstond er na een half uur een kleverige laag.

• Bladzilver aangebracht en ingeveegd met een kwast. Een heel lastig klusje, bladzilver is bijzonder breek- en kwetsbaar en doordat je met een kleverige lijst werkt, worden de kwast en je vingers ook kleverig en blijft het zilver overal aan plakken behalve op de plek waar je het hebben wilt…  Op sommige plaatsen dubbel zilver aangebracht wat het idee geeft dat het zilver op deze plaatsen wat sterker oxideert.

Het straalt nu als nagelnieuw zilver, en dat is natuurlijk niet hetgeen wat ik graag wil.

• Eerst een hele dunne laag bruine glaze aangebracht, dat maakt de shine al een heel stuk antieker.

• Twee dikkere lagen zwarte glaze gespalterd, tussendoor veel gepoetst zodat de oppervlakte zilver glanst en de verdiepingen zwart verontreinigd lijken. Prachtig effect. Blij mee! De glaze twee dagen laten rusten.

• Schellak gemaakt van alcohol en schellak schilfers.

• Twee lagen schellak over de ornamenten rand aangebracht, voor een traditionele glans en bescherming van het bladzilver.

De houten buitenlijst

• Voor de vier ribben van de lijst al het zaagwerk gedaan.

• Alle plakwerk gedaan om de profielvorm te construeren. Op zichtplekken alleen gelijmd en geklemd, op de achterzijde alles gelijmd en geschroefd.

• Zijkanten nog met de schuurmachine gevlakt, kieren en kiertjes gevuld met lakplamuur en de volgende dag spiegelglad geschuurd.

  
  

Het resultaat is een viertal profielen, die ik vervolgens in verstek heb gezaagd.

• Haaks gemonteerd, de hoeken met houtlijm geplakt, geklemd en het verband van het frame versterkt met 8 hoekijzers

• Het frame driemaal in de primer gezet, tussentijds licht geschuurd om zodoende een optimale basis te zetten voor de pianozwarte lak.

• Vijf lagen twee componenten polyester lak aangebracht. Tussentijd nat geschuurd met korrel 600, en telkens 24 uur wachttijd tussen de lagen. Dan is de lak hard genoeg om licht te schuren en nog zacht genoeg om optimaal te hechten.

• Na de vijfde laag een week laten drogen en volledig laten uitharden.

• Nog één keer nat geschuurd met korrel 3000.

• Daarna met de handpad en polijstpasta de maximale spiegeling erin gepolijst.

Assemblage

De laatste klussen:

• Het samenvoegen van het schilderij, de buitenlijst en de zilveren ornamenten. Alles geplakt met Powerbond.

• Bevestigen van een staalkabeltje, afstandhouders en een tilt reducer.

Klaar!