Portretten van vier generaties van Waarden en Waardigheid

Dit is deel één uit de reeks "Examenwerk". Voor het eindexamen van de cursus Tekenen en Schilderen ben ik vanaf januari 2025 tot begin mei bezig geweest met het maken van mijn eindwerkstukken. Mijn ideeen, plannen, keuzes, aanpak en het resultaat zijn beschreven in deze reeks.

Van start

Op 20 januari werd het thema voor het eindexamenproject bekendgemaakt: "Waarde en waardigheid". Ik heb dat onmiddellijk omgedoopt naar "Waarden en Waardigheid" omdat dat bij mij veel beter resoneert.

Inleiding

Als eerste aanzet werd er klassikaal een woordspinnetje op een flipover gezet. In mijn werkzame leven heb ik heel veel met dit soort mindmaps gewerkt en mijn ervaring met deze aanpak -het vroegtijdig leggen van relaties dus- is dat het je denkraam aanzienlijk beperkt. Daarom heb ik ervoor gekozen om alleen te werken met kaartjes waarop ik individuele steekwoorden vastleg.

Die steekwoorden kwamen op willekeurige momenten in me op als ik in gedachten met het thema bezig was. Het werken met kaartjes maakt dat je onafhankelijk van tijd en plaats met je mindmap bezig kunt zijn. Het enige wat je hoeft te doen is zorgen dat je een stapeltje kaartjes en een pen bij de hand -of in je binnenzak- hebt. In de trein, tijdens het koken, wandelend op het strand, ik bleef mijn gedachten over het thema op kaartjes schrijven, nog niet in samenhang, maar gewoon alles wat in me opkwam. Door mijn geheugen beperking ben ik sowieso gewend aan veel en direct opschrijven. De stapel kaartjes groeide dan ook gestaag. Vanzelfsprekend levert elk nieuw kaartje een reeks associaties op, dus ondanks het feit dat ik in dat stadium nog niet bewust op zoek was naar samenhang, tekenen zich bepaalde contouren af, ik vroeg me af waar mijn gedachten in deze langdurige solo brainstorm met mij naar toe zouden gaan.

Een aantal keer, met de inmiddels verzamelde kaartjes om me heen uitgestrooid op de vloer, op zoek gegaan naar de overeenkomsten en de verschillen. Tijdens het teruglezen van de kaartjes ontstaan weer nieuwe associaties, andere en aanvullende gedachten, nieuwe inzichten, nieuwe woorden, nieuwe zinnen, nieuwe beelden. Ik blijf alles op kaartjes schrijven.

Wat daarmee steeds helderder wordt is dat er een duidelijk onderscheid te maken is in ‘het wanneer’ waarin een gedachte speelt. Ik probeer daarin een tijdlijn te ontdekken. Als ik daar wat meer op inzoom dan herken ik eigenlijk vier tijdvakken waarop mijn collectie steekwoorden betrekking heeft. De eerste twee tijdvakken zijn mijn realiteit, mijn eigen jeugd, verleden en ervaringen. De derde en vierde zijn mijn huidige situatie en aansluitend assumpties over de toekomst. De woorden en zinnen bij het laatste tijdperk zijn vooral nogal cynisch en symbolisch.

De kaartjes gesorteerd naar deze tijdvakken. Dat brengt me een interessant inzicht: de aantallen kaartjes per tijdvak verschillen nogal. De uitschieter is duidelijk het derde tijdvak; het recente verleden en de nabije toekomst. Mijn gedachten zijn blijkbaar nog steeds veel bezig met mijn huidige situatie en omstandigheden. De minste kaartjes hebben betrekking op de zwartgallige toekomstbeelden.

De vier stapels kaartjes zijn nu eigenlijk een soort zelfportret van mijn gemoed in vier delen. Dit brengt mij al een stuk dichter bij een persoonlijke invulling van het thema: iets als "mijn waarden generaties"? Of "vier generaties van waardigheid"?

Storytelling

Met de kaartjes per tijdvak verhalend gaan schrijven. Het resultaat is een autobiografische schrijfsel in vier hoofdstukken. Deze vormen samen de tijdlijn van waarden en waardigheid, van een onschuldige kindertijd tot een dystopische toekomst. Ze tonen hoe mijn wereld veranderde en verandert, hoe de normen, waarden en waardigheid verschoven zijn en nog steeds verschuiven. De titel van het verhaal, en daarmee de titel van mijn volledige eindexamenwerk, is "Portretten van vier generaties van waarden en waardigheid" geworden.

Vanwege het persoonlijke karakter van het verhaal heb ik besloten deze niet op mijn website te publiceren.

Voor het tweede deel klik hier.