Gieten en Kleien

Theo
25 nov 2025
6 minuten om te lezen

Bijgewerkt op: 3 dagen geleden

Idee

Het leek me leuk om weer eens wat met acrylgieten te gaan doen. Bij het maken van Pouring water had ik vooraf online, naast de blowouts die ik in dat werk heb gebruikt, nog heel veel andere technieken gezien. Ik besloot om deze keer het gieten vanuit een beker te doen, met siliconenolie als additief. De olie zorgt voor het ontstaan van prachtige cellen. Dit gietmedium-experiment leverde prachtige vormen en patronen op, maar ik had de verf niet ver genoeg verdund. Het was nog te dik, dus te weinig gietmedium en water toegevoegd. Toen ik het over het multiplex paneel aan het verspreiden was bleek de stroperigheid zodanig dat ik de kanten van het paneel nooit zou bereiken.

De verf er weer afgestreken met een plastic plamuurmes.

Herkansing

Het paneel geschuurd en overnieuw…

Ook een aangepast plan nu, ik wil weer een vaas maken zodat ik nog een werkje heb voor de open dag en expositie in januari. Ik heb, alweer lang geleden, van mijn vader een Makkummer aardewerk vaas uit de Tichelaar fabriek gehad. Prachtig ambachtelijk vakmanschap. Het leek me dus een fijn plan om die vaas model te laten staan. Daarnaast wil ik natuurlijk nog steeds met gietwerk en siliconenolie aan de slag.

Achtergrond

Ik wil een gegoten achtergrond maken, waarbij een deel van de achtergrond cellen heeft in de kleuren van de vaas, en een deel vooral cellen in blauwe tinten. Dat moet dus wel een gieting met twee bekers worden, maar ik heb maar twee handen. Hoe draai ik een paneel met twee bekers om? Na een tijdje nadenken en puzzelen heb ik van karton een bekerhouder gemaakt, die ik -zodra de bekers met verf gevuld zijn- met ratelklemmen aan het paneel kan vastzetten en ik dus twee bekers tegelijk kan omdraaien. In de toekomst kan deze methode natuurlijk ook werken met (veel!) meer dan twee bekers.

Voor het vullen van de twee bekers in deze gieting de volgende kleuren gebruikt:

Titanium wit
Cadmium donkergeel
Ultramarijn gemengd met cadmium lichtgeel
Karmijnrood met gebrande sienna
Ultramarijn
Pruisisch blauw
Turkoois groen

De verfkleuren gemengd met giet medium, water en een paar druppeltjes siliconenolie.

Omdraaien ging prima! De bekerhouder werkte zoals bedacht, twee bekers zonder morsen op de kop op de juiste plek op het paneel.

Uit laten lopen, en het paneel zo gemanoeuvreerd dat overal verf zit. Opnieuw is de verf wat dik, maar het lukt me nu wel om de verf over het hele paneel te verspreiden. Omdat de laag nogal dik is, en ik bij de eerdere acrylgietervaring een beetje te ongeduldig was deze keer besloten om het werk een week te laten rusten voordat ik er mee verder ga.

De vaas

Nu het werk aan de achtergrond klaar is kan ik met het voorplan aan de slag. Ik heb nog lang getwijfefeld over de compositie. Wordt het landscape of portrait...? Voeg ik de vaas volledig en gecentreerd toe...? Of toch een uitsnede...? Ik kom in ieder geval uit op een vaas in 3d, zodanig dat alles binnen het silhouet van de vaas een bolling op het paneel wordt. Het combineren van 3d elementen en een schilderij had ik al geruime tijd op mijn "moet-ik-eens-een-keer-proberen" lijstje staan. Eerst een plan bedacht om een 3d printwerk te maken, maar uiteindelijk toch gekozen voor aan de lucht drogende klei.

Kleien

Het silhouet van de vaas op een vel papier gezet, zodat ik weet welke vorm ik moet gaan kleien. Sjabloon op het paneel bevestigd met tape, en daarna ingepakt in vershoudfolie zodat ik probleemloos kan knoeien en smeren.
Onderlagen van karton gesneden, om alvast een beetje vorm aan de vaas te geven, deze kartonnen aan elkaar gelijmd met houtlijm, en voorzien van een laag filler zodat de klei er goed aan hecht.
Een snijdraad gemaakt van een stukje staalkabel, twee klembusjes en twee stukjes krimpkous, en van wat afvalhout een snijmal, zodat ik plakken van het pak klei kan afsnijden. Dat werkt perfect, prima plakken van ongeveer een centimeter dik. Met een kunststof staaf waar nodig verder uitgerold. Eerst de buik van de vaas in lagen opgebouwd, daarna de dop en tenslotte de rand van de dop.
De klei werkt fijn, eerst “droog” verwerkt, voor de laatste afwerking natte boetseermessen gebruikt.

Zoals gebruikelijk had ik nadat ik klaar ben de boel opgeruimd, alles schoongemaakt en op zijn plek teruggelegd. Daarna heb ik nog een tijdje zitten kijken naar wat ik nou eigenlijk in elkaar gekleid heb. Bummer... niet tevreden, de buik van de vaas is te plat… alles weer tevoorschijn gehaald en de buik gaan aanhelen, meer klei, en dus meer ronding in het midden van de vaas. Een stuk beter zo! Daarna? Natuurlijk nóg een keer schoonmaken en opruimen…

Onhandige keuzes

Het werken met karton als basis onder de klei blijkt geen gelukkige keus… of het karton is uitgezet door het vocht uit de klei, of de klei is -ondanks de belofte op de verpakking, toch een beetje gekrompen, maar er loopt een grote scheur precies waar de rand van karton zit.

De scheur weggewerkt met modelleerpasta, en omdat ik toch bezig was ook de rest wat gladder afgesmeerd. De rand van de dop ook wat beter gemodelleerd. Er is nog wel wat schuurwerk te doen, maar eerst dit maar even goed laten drogen. De volgende dag blijkt modelleerpasta niet te hechten op klei... ik kan het “rubberlaagje” er moeiteloos vanaf pakken…
Waar nog wat restanten zitten met een schuurpapiertje aangepakt.
Dat liep niet goed af… de bovenkant van de vaas, en ook de dop, met name de knop op de dop, zijn heel fragiel, en braken dus alledrie af. Ook aan de linkerkant van de buik van de vaas is (opnieuw) een grote scheur ontstaan. Dat deel er dus ook maar vanaf gebroken, evenals een heel breekbaar stukje, net onder de dop aan de rechterkant.
Met Bison-Tix de losse delen weer aan elkaar gelijmd. De breukranden met lakplamuur afgesmeerd, en goed laten drogen. Weer (licht) geschuurd. Nu maar hopen dat het allemaal heel blijft…
Een laag filler over de vaas gespoten.
Vervolgens een natuurwitte laag opgezet, en over die nog natte laag een laag signaalwit gespoten.

Motieven schilderen.

In mijn jeugd heb ik een bezoek gebracht aan de Makkummer aardewerk fabriek van Tichelaar. Heb daar gezien hoe de schilders de vazen met vaste hand beschilderden. Elke penseelstreek was bijna nonchalant raak, de penseelstreken maken deel uit van de afbeelding, ze volgen bijvoorbeeld de lijnen van bloemblaadjes. De verf die ze gebruikten was in mijn herinnering vrij dunvloeibaar. Om dat effect zo goed mogelijk na te bootsen heb ik de acryl met gietmedium en water verdund. Het resultaat is zeker niet zo mooi als de penseelstreken op de echte vaas, het is duidelijk een poging tot nabootsen, waardoor de chique nonchalance ontbreekt. Desalniettemin ben ik er blij mee. Hij lijkt op het origineel, een raakt daarbij aan mooie herinneringen.

Omdat het schilderwerk normaal op poreus aardewerk (biscuit) gebeurt heeft de decoratie onder -en ondanks- het glazuur een bepaalde kleurmatheid. Om dat te imiteren heb ik wat onverdund zinkwit over de vaas gesmeerd.
Na droging een glacis medium gemengd met wat lichte tinten oker en rood en het mengsel dik opgebracht, ik hoop dat het een beetje glazuur effect gaat geven. Er ontstaat een mooieglans maar voor het mooie nog niet genoeg.
De vaas in een gloss vernis gezet om het idee van geglazuurd keramiek te versterken.

Samenvoegen

Ik ga de vaas nu op het paneel gaan lijmen. Omdat het natuurlijk beide geen spiegelgladde oppervlakken zijn lijkt het me een goed idee om een twee componenten epoxylijm te gebruiken. Dat lijmt en vult oneffenheden, levert een hele sterke verbinding en moet eenzijdig aangebracht worden. Omdat de vaas -zeker aan de randen- nog steeds wat fragiel is komt dat goed uit. Ik kan de lijm alleen op het paneel aanbrengen en daarmee is de kans op beschadiging van de vaas veel kleiner.

Dat levert gelijk het volgende vraagstuk op, het paneel is (en voelt) nog heel vettig van de siliconen olie, en vettigheid en lijm gaan niet samen.

Paneel meermalen grondig gereinigd met Isopropanol, totdat de vettigheid is verdwenen.
Om de kwetsbare rand van de vaas te beschermen heb ik een baklijst gemaakt van M400 profielen.
Na droging het paneel in de lijst geschroefd en de knoop doorgehakt… het wordt portrait oriëntatie.
Met twee componenten epoxylijm de vaas op het paneel geplakt.
Door de ongelijke gewichtsverdeling een tijdje gepuzzeld over een ophangsysteem. Een zorgvuldig geplaatst lusje in de staalkabel bracht uitkomst.

Na het werk een tijdje te hebben bekeken, kom ik tot de slotsom dat het enige verband tussen de achtergrond en de vaas de epoxylijm is. Het zijn twee losse componenten die niet de samenhang hebben die ik me had voorgesteld bij dezelfde paletten.

Om er alsnog één geheel van te maken ben ik verder gegaan met verf en gietmedium, maar nu over het geheel. Daarna met spons en doek wat meer van de achtergrond teruggebracht.