Grafietpotlood en -poeder

Idee

Ik wil graag, voordat we ons in 2024 in het schildergeweld gaan storten, nog een grafietpotlood tekening maken.  Als onderwerp was ik in eerste instantie gaan google’en op markante koppen, en daar zijn er erg veel van. Veelal zwart-wit foto’s van oudere mensen die indringend of juist erg afwezig in de lens van de camera kijken. Een ander typerend kenmerk is vooral veel groeven en rimpels in hun gelaat. Veel erg mooie foto’s maar nog niets wat me genoeg intrigeerde om de potloden tevoorschijn te halen. Toen bedacht ik me dat het een leuk idee was om mijn vader eens te portretteren. Hij is inmiddels 86, en heeft dus zo’n markante kop met groeven en rimpels.  Na een druk werkzaam (zakelijk) leven -ik herinner me hem van vroeger als de man in het kostuum- leven hij en zijn partner nu wat teruggetrokken op zijn eigen stukje grond met schapen en een stukje bos. Hij vertelde mij eens dat hij het gedicht “De dieren” van Aart de Leeuw heel inspirerend vindt. Het gedicht gaat over een landman, die aan het einde van de dag tevreden zijn ronde langs de dieren doet, vandaar de titel van mijn tekening.

Uitvoering

Na enig zoeken een leuke foto gevonden, een snelle kiek tijdens de koffie toen we samen wat zaagwerk in het bos aan het doen waren. Eerst in grote lijnen de positie van de elementen bepaald en toen gaat tekenen, afwisselend HB en 4B, en veel gegumd. Kneedgum, gumpotlood en (nieuwe aanwinst) een elektrische gum. Tot slot heb ik het contrast verhoogd met 6B.

Ook heb ik geprobeerd om de vlakken wat egaler te maken door gebruik te maken van grafietpoeder. Ik heb enige tijd geleden op YouTube wat werk bekeken van Ali Haider, een Pakistaanse tekenaar die hyperrealistische portretten maakt. Hij publiceert veel instructies en één ervan ging over het zelf maken van grafietpoeder. Ik heb volgens die instructie wat grafietpoeder gemaakt, en hoopte het bij dit werk goed toe te kunnen passen. Het effect viel me een beetje tegen. Ik dacht er mooie egale vlakken mee te kunnen maken, zoals met het houtskoolgruis in de huiswerkopdracht met de koffiekopjes (les 3). Ik kreeg het echter niet mooi egaal uitgewreven. Meer oefenen, denk ik!

Wat heb ik geleerd/ontdekt?

Lang getwijfeld of ik de handen ook zou tekenen, het is wel een pose die goed bij mijn vader past, maar ik vind handen altijd een bijzonder lastig onderwerp. Uiteindelijk besloten het wel te doen, en ik weet nog steeds niet of ik het een gelukkige keuze vind. De handen trekken best veel aandacht, zijn (te?) groot, prominent en donker in beeld.  Ik heb daarom besloten ook het gezicht donkerder te maken, en daar is het niet mooier van geworden.  Op tijd stoppen blijft een dingetje…

Verder ben ik met het resultaat heel tevreden, het is mijn pa, met -zoals hij het zelf noemt- een gulle grijns.

---

De dieren

De landman gaat, nu de avond is gevallen, 

En de arbeid slaapt, voor 't laatst zijn hoeve rond; 

Hij keurt het werk der knechts in schuur en stallen, 

En als zijn schaduw volgt hem trouw de hond. 

Hij toeft bij 't vee, en luistert hoe het ademt; 

Rond schoft en horen hangt een warme damp, 

Die met een geur van zomer hem bewademt, 

En in een nimbus nevelt om de lamp. 

Dan loopt hij tastend langs de ruif der paarden, 

Verwelkomd door een dreunend hoefgeklop; 

Hij spreekt hen aan, en streelt een ruig behaarde, 

Een speels hem toegestoken manenkop. 

En als hij eindlijk, rustig na 't volbrachte, 

De handen boven 't vlammend houtvuur heft, 

Vervult hem nog de ontroerende gedachte 

Aan wat rondom hem leeft en niet beseft.

Hij peinst, en leest in 't boek met koopren sloten 


Het hoofdstuk uit, dat Noachs tocht beschrijft, 


Hoe de arke met haar simple reisgenoten 
    

Lang op de oeverloze zondvloed drijft. 



Gans in het wonderbaar verhaal verloren, 
  

Terwijl hij mijmrend in de haardgloed staart, 
   

Lijkt het hem of, door God daartoe verkoren, 
    

Hij met zijn dieren over 't water vaart.


- Aart van der Leeuw, 1922

---