Modeltekenen I

Tijdens les 23

Deze keer modeltekenen! Dat voelde in het begin heel onwennig. Wat het voor mij extra lastig maakte was de tijdsdruk. Voor de eerste 5 poses kregen we elk 7 minuten. Dat is normaal gesproken de tijd die ik nodig heb om eerst eens goed te kijken naar wat ik ga tekenen…

Het was ook leuk om weer eens met houtskool te tekenen, dat was alweer een tijdje geleden. Van Bastiaan de tip gehad om niet met korte houtskool staafjes te werken, maar met wat langere en deze dan aan het einde vast te houden. Dan ga je als vanzelf wat losser tekenen.

De tekenles begon met de grondbeginselen van model tekenen. Allereerst de verhoudingen van een staand model.

• Het hoofd beslaat ongeveer 1/8e van de totale lichaamslengte.

• De heupen zitten op ongeveer de helft

• Daartussen zit de borstpartij op 1/4e

• De knieën op 3/4e

  Als je je armen laat hangen komt de onderkant van je handen ongeveer halverwege je bovenbeen.

Een ander fundamenteel aspect van modeltekenen is perspectivische verkorting. Dat is de vertekening die optreedt doordat je (bijvoorbeeld bij een zittend model) schuin van voren tegen een bovenbeen aankijkt. Deze lijkt dan veel korter, terwijl de breedte van het been natuurlijk onveranderd blijft. Ook in grootte van elementen moet je hier rekening mee houden. De knie, omdat deze dichterbij is moet je dus groter tekenen, en je kan dat best een beetje overdrijven om de diepte meer tot uiting te laten komen.

Het blijkt ontzettend leuk om een “live” model te tekenen! Ik heb er heel veel plezier aan beleeft, ook omdat model Inge het door haar uitleg en bemoedigende woorden een stuk gemakkelijker en minder onwennig maakte. Deze keer samen met de groep een hele les getekend, allemaal bezig zijn met mooie dingen maken.

Huiswerkopdracht

De opdracht was om één van de schetsen van Inge uit te werken in een acrylverf schilderij. Daarnaast om er een omgeving bij te creëren, een context of compositie.

Ideeën

Ik ben veel aan het puzzelen geweest om een mooie compositie bij één van de schetsen te bedenken. Ik had een paar ideeën, zoals “Dame of Thrones” en “Chess on the Beach” en heb wat knip en plakwerk gedaan om te kijken hoe het uitpakte. Ik werd er niet enthousiast van.

Hetgeen me vooral stoorde was het feit dat het werk niet meer over modeltekenen leek te gaan, maar dat de omgeving de aandacht van de kijker lijkt te claimen, en leidde veel te veel af. Ik wilde graag een mooie herinnering aan afgelopen maandag maken, een herinnering aan mijn eerste modelteken ervaring.  Dan gaat het natuurlijk vooral om de poses en beelden van model Inge. Na nog wat rondneuzen op internet kwam ik foto bewerkingen van Arjen Roos tegen. Daar zat ook een werk bij dat “Zittend naakt” heet en is wat de titel belooft, met een donkere achtergrond, een zittend model en prachtige lichtval. Deed me sterk denken aan Clair-Obscur. 

De compositie gaat een donkere vierkante achtergrond worden, met verschillende nuances zwart en grijs. Het donkere vierkant staat gecentreerd in een witte rechthoek, om te benadrukken dat het een vierkant is. De keuze voor vierkant is om de focus op het midden heel expliciet te maken, en Inge in het middelpunt te zetten. Naast het werk van Arjen Roos nog verder gekeken voor afbeeldingen die me konden helpen met kleurgebruik en belichting.

Veel van die voorbeelden gebruiken onverwachte kleuren voor het weergeven van de huid. Linda stuurde ook nog een prachtig voorbeeld waarbij de huid in allerlei kleuren was opgezet. Ik heb een snelle tekening gemaakt om het effect van verschillende kleuren uit te proberen. Ook hier werd ik niet enthousiast van, het wordt dus gewoon huidskleur.

Aanpak

De volgende stappen genomen tot het eindresultaat:

• Een werkkarton van 50x70cm meermalen in Gesso gezet en geschuurd.

• Daarop het vierkant afgeplakt

• De achtergrond in meerdere lagen en tinten grijs en zwart opgezet. Overgangen gemaakt met droge spalters

• Eerst een onderschildering gemaakt. Het doodverven was bij de Clair Obscur opdracht goed bevallen. Dus Inge eerst in donkere tinten geschilderd.

• Afgeschilderd in kleur van donker naar steeds lichter.

• Om toch aan de opdracht te voldoen nog gecheckt of een “Vermeer gordijn” de compositie beter zou maken. Ik vond het geen verbetering en het gaf zelfs een wat ongemakkelijk gevoel.  

Wat heb ik ontdekt en geleerd?

• De achtergrond is opgezet in geconstrueerd zwart. Het blijft me verbazen hoeveel tinten “natuurlijk zwart” je kunt maken door te mengen.

• Huidskleur is best een lastige kleur. Veel kleuren gemengd om op de verschillende plaatsen tot de juiste tint te komen. Onverwacht veel cadmium donkergeel en wit in de lichte delen. Zoals verwacht veel gebrande omber in de schaduw, maar ook Phtalo blauw.

• Compositie is niet alleen de organisatie van elementen maar ook het weglaten daarvan ;-)

• Het losser schilderen gaat steeds beter. Hier is vooral het opgestoken haar een product van mijn hand en de kwast hun gang laten gaan -niet bij nadenken- maar gewoon laten ontstaan.

Feedback

Begrijpelijk dat je Inge centraal stelt om weer te geven wat de eerste keer modeltekenen voor jou betekende.

Maar… modeltekenen werd en wordt vooral gedaan als oefening om mensen correct in een grotere voorstelling weer te geven.

Door het model juist niet in het centrum te zetten had er een spannendere afbeelding van gemaakt.

Een Vermeer gordijntje was een leuke toevoeging geweest. Beetje voyeuristisch. Daar kwam denk ik dat ongemakkelijke gevoel vandaan wat me ervan weerhouden heeft om het gordijntje te schilderen. Bastiaan vertelde dat het weergeven, oproepen en blootleggen van dat soort gevoelens en sentimenten juist één van de interessante (en leuke!) aspecten is aan het maken van schilderijen.

De ruggengraat zit te ver naar rechts, en de schaduw op de rechterbil is te hard.

Vervolg

Met de inzichten van Bastiaan verder nagedacht over de compositie van “Inge in acrylverf”.

Heel vroeger hadden mijn ouders een Polaroid-direct-klaar-camera. De foto’s die daar uitkwamen hadden een aparte rand, de onderkant van de omkadering was veel breder dan de andere drie zijden, zodat je de foto vast kon houden zonder het ontwikkelde deel aan te raken. Door de bovenkant van het witte kader om mijn werk in te korten ontstaat hetzelfde effect. Voor mij geeft het idee van een zo’n Polaroidfoto een nog veel ongemakkelijker en meer voyeuristisch gevoel dan het gordijntje van Vermeer.     

Inge in stift en stippels

De sessie modeltekenen was erg inspirerend, en terwijl ik het werk in acrylverf af vond, wilde ik toch graag nog wat andere technieken met als basis de modelschetsen proberen.

Stift

Ik vind Pro-markers van Winsor and Newton nog steeds heel fijn om mee te kleuren. Ik heb daarmee de liggende pose gekleurd, en ook de achtergrond wat kleur gegeven.

Daarna wilde ik toch graag nog eens proberen te werken met niet-huidskleuren, of in ieder geval delen in te kleuren met minder voor-de-hand-liggend tinten. Leuk om te doen, en eigenlijk best blij met het effect.

Fineliner

Ik heb recent het boekje “Tekenen met Fineliner” van Liam Carver gehad. Er staan heel veel voorbeelden in van lijn-tekeningen, tekeningen met verschillende arceringen en gestippelde werken. Het leek me leuk om kijken of ik een gestippelde versie van één van mijn schetsen zou kunnen maken.

Op 250-grams Bristolpapier gewerkt met fineliners in diktes 0.1, 0.3, 0.5, 0.8 en 1.0. Je moet er de tijd voor nemen, en je wordt er heel rustig van. Geduld is het sleutelwoord, en je moet vooral zorgvuldig blijven stippelen, want een “per-ongeluk” streepje valt enorm op! Ik ben tevreden met het resultaat.