Schaduw en licht

Theorie schaduw

Tijdens de les werd de theorie over licht en schaduw behandeld. Bij een voorwerp geldt over het algemeen dat er sprake is van:

• Een slagschaduw

• Een schaduw op het voorwerp zelf

• Eén of meer hooglichten

Verschillende lichtrichtingen

Afhankelijk van waar het licht vandaan komt zijn er verschillende effecten.  We noemen dat de lichtrichting. Er zijn vier lichtrichtingen:

• Meelicht maakt de dingen plat

• Zijlicht laat de plasticiteit zien

• Tegenlicht maakt dat je alleen maar een silhouet ziet

• Strijklicht toont versterkt de oneffenheden van een oppervlak

Opdracht tijdens de les

Op de tafel stonden een aantal attributen uitgestald, het licht in het lokaal werd gedempt. De twee daklichten zorgden voor een interessant schaduwspel bij de objecten op tafel. Je kon het zelf nog boeiender maken door de zaklamp van je telefoon in te zetten.  Opdracht was om in potlood -omdat er niet veel tijd over was na (opnieuw) een langdurige bespreking van het huiswerk- één van de objecten te tekenen, met de nadruk op de schaduwen ervan. De bedoeling was dat de beeltenis zou ontstaan uit de schaduwen. Ik heb gekozen voor een compositie van een messing schenkkannetje met Anneke’s aantekeningenschrift daarachter. Omdat er zo weinig tijd was, ik wel schilder- en geen tekenspullen meegenomen had (behalve één HB-potloodje) heb ik thuis nog wat verder getekend en de diepte van de schaduwen nog wat versterkt met grafietpoeder. Daarna de messing tint met markeerstift toegevoegd, omdat het kan!

Huiswerkopdracht

Het huiswerk is licht/schaduw: kies een object, zet het op een lichte ondergrond, en werk alle schaduw uit in verschillende toonsoorten (1 of 2 kleuren gebruiken) - schilder vanuit de schaduw, geef hiermee de vorm aan. - onderzoek hoe schaduw de vorm creëert. Zie daarvoor ook pagina 94-99 van het Crejat boek.

Aanpak

Begonnen met het bedenken van een object. Eerst gekeken hoe het uitpakt als ik wat gereedschap op en tegen elkaar leg. Het gaf een leuk beeld, maar toen ik keek naar de schaduwen werd dat zodanig complex dat ik dit idee snel heb laten varen. Daarna mijn pot met lijmkwasten gepakt. Als object een leuk ding, spannend omdat het glas is, maar geen overdreven moeilijke vorm. Toen met licht gaan spelen. Rolgordijnen dicht, maar de pot wel op een plek gezet waar het buitenlicht door een kier een slagschaduw opleverde. Een halogeen bureaulamp geplaatst. Het halogeenlicht was echter zo fel dat het de slagschaduw van het buitenlicht tenietdeed. Een lampenkapje van papier dempte het licht zodanig dat beide schaduwen zichtbaar bleven. Een LED-kluslampje vanuit een andere hoek zorgde voor een derde schaduw. Tot slot zorgde de LED-lamp boven de werktafel -in de stand warm licht- voor een warme gloed over het hele tafereel.

De eerste poging om hier een acryl-schildering van te maken strandde hopeloos. Hetgeen ik in de vorige lessen had geleerd, het zetten van een volledige achtergrond had ik uitgevoerd in een kleurovergang van wit naar pastel-roze-bruin. De pogingen die ik daarna gedaan heb om daar schaduwen overheen te zetten gaven een dramatisch resultaat, de schaduwen werden groter en groter, totdat ik het papier stuk geschilderd had. Voor de tweede poging heb ik eerst de schaduwen in behoorlijk harde tinten opgezet, met het idee dat ik die later zou kunnen verzachten door er -semi- transparante verzadigde kleuren overheen te zetten. Deze aanpak leverde een beter resultaat, en maakte inderdaad dat er een logische “landingsplaat” voor het object ontstond. Nadat ik de pot en de kwasten in het beeld had gezet, nogmaals met lichte tinten de schaduwen verzacht en er één geheel van gemaakt.

Wat heb ik geleerd/ontdekt?

Opspannen van acrylpapier is geen goed idee.

Feedback

Goed schilderwerk, meer losjes dan anders. Zelf ben ik niet zo niet heel enthousiast over het eindresultaat, vooral omdat ik het geen eindresultaat vind. Ik heb meer het gevoel dat het een goed begin is om mee verder te gaan, en meer detaillering in aan te brengen.

Bastiaan raadt aan om het hierbij te laten, of in zijn woorden: “Je gaat hier dus niet verder mee…”