Schilderen zonder kwast

Opdracht les 33

Creëer een paradijselijke omgeving, werk in acrylverf, maar zonder kwasten. De enige uitzondering is een tamponeerkwast. Maak gebruik van doordruk, sjablonen, sponzen en/of rollers. De titel van de opdracht roept al snel associaties op met palmenstanden, zon etc. Dat hoeft natuurlijk niet, wees creatief! Kijk naar voorbeelden van Hendrik Werkman.

Nagevraagd of ook spuitbussen zijn toegestaan, en dat mag, als het maar niet het enige is wat je gebruikt.

Idee

Een paradijselijke omgeving doet me inderdaad al snel denken aan Bounty stranden, bikini’s en cocktails. Maar als ik er wat langer over nadenk is echt paradijselijk voor mij toch vooral rust. Wandelen in de natuur, met veel ruimte, de stilte en de frisse lucht. Vooral wandelen in de bergen vind ik heel erg fijn. Dat idee een beetje uitvergroot levert een beeld op van een bergmassief met eeuwige sneeuw. Omdat de opdracht expliciet om druktechniek vraagt, heb ik even teruggekeken in mijn boek van vorig jaar. We zijn in december een aantal lessen en huiswerkopdrachten met lino (dus hoog-) druk in verschillende kleuren aan de slag geweest. De aanpak van een meerkleurige lino druk -een steeds kleiner deel van het werk bedrukken, en van lichte kleuren naar steeds donkerder- zou ook hier prima kunnen werken. Nadeel ten opzichte van de lino plaat is, dat ik deze opdracht met papieren sjablonen ga uitvoeren. Zo’n sjabloon is vlakdruk en dat betekent dat er voor elke kleur een nieuwe sjabloon moet komen omdat het uitgesneden deel steeds kleiner wordt.

Tijdens het teruglezen kwam ik ook de futuristen opdracht weer tegen. Voor voorbeelden had ik destijds onder andere gekeken naar de prachtige pasteuze werken van Bozhena Fuchs. Ik had daarom toen ook opgeschreven dat ik nog eens een werk met modelleer-pasta wilde maken. In deze opdracht zijn kwasten uit den boze, maar een paletmes, dat mag vast wel!

Aanpak onder- en achtergrond

Voor de detaillering die ik in de berg wil aanbrengen is het kartonnetje wat we meekregen tijdens de les echt te klein. Het snijden van sjablonen wordt dan een microscopische klus. Ik had nog een paneel van de vorige opdracht liggen, in witte gesso, dus die heb ik gebruikt.

• Met 4 spuitbussen in elkaar overlopende lagen opgezet, van boven naar beneden in Pruisischblauw, action blue, signaalwit en middel-steengrijs.

• Bovenkant gemaskeerd met watten, en met signaal wit wolken gespoten. Watten verwijderd en het blauwe deel nog wat verder verzacht met een licht witte waas.

• Horizon of skyline van de bergen gemaskeerd met frisk omdat ik hier een vlijmscherpe rand wil. De rand onder de skyline wit gespoten

Frisk masker laten zitten zodat het werken met volgende sjablonen geen vlekken in de lucht zou kunnen maken.

Aanpak sjablonen

Uiteindelijk gekozen voor negen tinten/kleuren in het bergmassief. De gespoten witte ondergrond is de eerste, voor de overige tinten acht aparte sjablonen gemaakt.

• Maskers voor de bergkammen, de schaduwen en de sneeuw van papier gemaakt. Bij het rollen blijkt dat de randen van papier snel met verf verzadigd raken en dus geen vlijmscherpe overgangen opleveren. Voor de detaillering van de berg vind ik dat eigenlijk wel prima.

• De eerste zes maskers met verschillende tonen van een mengkleur van titanium wit, ultramarijn, Winsor violet en ivoorzwart. Vanzelfsprekend van licht naar een steeds donkerder tint, en van de grootste sjabloon naar een steeds kleinere.

• De laatste twee, en dus kleinste, maskers gerold met gebrande omber en ivoorzwart.     

De berg ziet er best goed uit, maar ik vind het Bob Ross -puzzel van 1000 stukjes- gehalte nog wel erg hoog.

Bob meets Bozhena

Het werk van Bozhena Fuchs vind ik heel inspirerend. Het pasteuze in haar werk draagt heel veel bij aan beweging, dynamiek of soms gewoonweg realisme. Wat ik hier heb geprobeerd is haar werk en techniek te imiteren om van het Bob Ross plaatje een meer realistisch en levendiger werk te maken.

• Modelleer pasta gemengd met titanium wit en met een groot en een klein paletmes de bergkammen aangezet. De resterende pasta daarna 15 minuten laten drogen en met de -toen iets drogere wat korrelige- pasta de onderkant “geplamuurd”.

• Aan de onderkant zo lang “gesmeerd” tot op verschillende plaatsen de grijze ondergrond er weer doorheen waast.

Wat heb ik ontdekt en geleerd.

• Het drukwerk heeft niet de hoofdrol gekregen zoals wellicht in deze opdracht de bedoeling was, maar als onderdeel van het geheel speelt het een belangrijke rol in sfeer van het werk. Blij mee!

• Goed advies van Simone bij Groothuizen: even laten drogen van het pasta mengsel voor gebruik om de wat grovere en meer korrelige structuur voor de sneeuw op de voorgrond te creëren.

• Multiplex, witte gesso, spuitbussen, watten, frisk film, papieren sjablonen, lakrollers, acrylverf en modelleerpasta zijn een prima combinatie voor een ijskoud paradijs!

• Bij dit soort pasteuze schilderijen speelt schaduw een belangrijke rol. De geloofwaardigheid van het werk is afhankelijk van lichtval en de hoek waaronder je ernaar kijkt. In dit geval betekent dat, dat het werk het best tot zijn recht komt als het licht vanaf dezelfde kant komt als wat de afbeelding impliceert, van rechts dus. Alleen dan vormen de slagschaduwen van de pasteuze delen van het werk een natuurgetrouw onderdeel van de hele plaat.

Feedback

• Heel jammer dat je de pasteuze laag hebt aangebracht.

• Je hebt je niet overgegeven aan het toeval wat juist één van de spannende elementen van de techniek met sjablonen is.

• In de berg zitten bijna abstracte vormen, leuk.

• De compositie is nogal neutraal, bij minder lucht en wolken was de berg imposanter geweest.

• Druktechniek combineren met reliëf maakt er een hele andere stijl van.

• Verder heel vaardig gedaan.

Commentaar Margit: “Ik dacht dat het de bedoeling was om veel kleuren te gebruiken.”