Soft Pastel I

Theorie

Deze les gaan we werken met soft pastel. Dat gaat voor mij de eerste keer zijn, spannend! Een soft pastel krijt bestaat uit kalk, pigment en bindmiddel. Er zijn erg veel verschillende kwaliteiten. Mindere pastels zijn over het algemeen wat harder. Pastels met veel kalk worden vaak lichter dan je zou willen. Je gebruikt soft pastel vaak op gekleurd papier, grijs of bruin. Het grote verschil met andere technieken is dat je met pastel van donker naar licht kunt werken. Ruwer papier houdt het krijt beter vast.

Om het krijt op je papier te binden gebruik je fixatief. Fixatief maakt het krijt wel transparanter, waardoor op de gekleurde ondergrond je beeld donkerder zal worden door het fixeren. Niet te veel, en vooral niet te dik!

Het gebruik van soft pastel is ontstaan in de vroege romantiek, 18e eeuw. Impressionisten vonden in pastelkrijt een nieuw krachtig middel om snel beelden vast te leggen. Schilderen met -bijvoorbeeld olieverf- was zeer bewerkelijk en nam daarom veel tijd in beslag. Pastel leent zich prima voor het vastleggen van een bepaalde situatie, een bepaald onderwerp en vooral: op een bepaald moment. Bekende impressionst: Edgar Degas. Zijn werk ”De tobbe” is geschilderd in 1886, pastel op papier.

Opdracht in de les

Teken snel een dier naar keuze. Gekozen voor een papegaai vanwege de heldere kleuren. Het is heerlijk materiaal om mee te werken, en het geeft inderdaad in zeer korte tijd een fijn resultaat. Toen mijn dochter het werkje zag werd het een “pappa-gaai”. 

Huiswerk opdracht

Maak een pasteltekening van een dier naar keuze in zijn omgeving. Probeer verschillende dingen uit, zoals zachte overgangen maken tussen verschillende kleuren door vegen en poetsen en opwerken van je tekening van donker naar licht. Zorg dat je laatste laag getekend en niet gepoetst is! Fixeer je werk in een paar dunne laagjes fixatief of haarlak.

Aanpak Mandril

Eerst wat afbeeldingen gezocht om inspiratie op te doen. Vind de vogel mooier dan de aap, maar ook uitdagender. Dus toch maar met de Mandril begonnen. Daarmee is dus de eerste poging toch een soort van zelfportret ;-) maar dan wel vóór het scheren…

Eerst vlakken in verschillende kleuren, begonnen met de donkere plekken. Zoals de groene jungle hoek. Donkere vlakken in de mandril eerst met donkerpaars aangezet, veel overgangen eerst gearceerd met een overgangskleur. Geveegd en gepoetst met vingers, keukenrol, wattenstaafjes en doezelaars.

Laatste laag getekend en gestippeld. Voor de minutieuze details pastel potlood gebruikt. Ben ik tevreden?

Ben best blij met het resultaat, vacht en haren goed gelukt, misschien nog iets te weinig contrast. Minder blij met de bovenkant van de neus, papier lijkt daar wel beschadigd, maar heb er toch niet heel veel lagen opgezet. Kan wellicht komen omdat ik er in het begin heb gegumd.

Op verschillende plaatsen verbeteringen aangebracht. Omdat ik bij het druipende zelfportret te lang ben doorgegaan er nu een streep onder gezet. Niets meer aan doen!

Het is natuurlijk eigenlijk niet in lijn met de opdracht een dier in zijn omgeving. Alhoewel de kleuren aan de linkerkant wel degelijk (een beetje…) de indruk van een jungle wekken.  

Wat heb ik geleerd/ontdekt?

• Voorzichtig beginnen, niet te veel krijt en voorzichtig uitvegen, liever 4x een dunne laag dan één keer te dik, dan verstikt het papier.

• Voor het uitvegen en mengen van kleine gebiedjes is een wattenstaafje heel handig.

• Nog niet de ervaring om met een beperkt aantal lagen gelijk de gewenste kleur of gradiënt te maken. Daarom vaak te lang op dezelfde plek. Het snel kunnen tekenen met soft pastel is misschien dus ook eigenlijk wel een beetje snel moeten tekenen, en vooral niet te lang doorgaan.

• Te veel fixatief maakt kleurovergangen kapot, en lijkt wel of de details er een beetje door verdwijnen

Aanpak Kingfisher

Omdat het plaatje van de ijsvogel toch wel bleef knagen en we toch een week extra hebben…  Toch maar begonnen met de oefening die ik in mijn hoofd al “Kingfisher vangt bot” had genoemd. Op het voorbeeld was de duik succesvol, en had het vogeltje een visje in zijn snavel. Ik heb het het visje achterwege laten, vandaar de titel met “bot gevangen”.

Donkergrijs papier opgezet, passe-partout afgeplakt en in wit ruw geschetst waar alles ongeveer moet gaan komen.

Begonnen met de vage struiken op de achtergrond, eerste de groene vlekken gezet, daarna veel gebrande sienna gebruikt, overgangen gearceerd in passende overgangskleuren daarna licht gewreven, en hier en daar een beetje gepoetst. Aansluitend de donkerste plekken mondjesmaat verduisterd met zwart, en weer gewreven. Ging fijn! (En best heel snel!)

Daarna met het ijsvogeltje begonnen. Eerst de grote vlakken gekleurd. Uitgewreven met wattenstaafjes om ook weer niet te veel te vloeien. Veel laagjes over elkaar in de vleugels, papier lijkt verzadigd…

Details ingevuld met pastelpotloden. Boven de waterlijn is het meeste nu klaar.

Vandaag de golf en de kringen in het water gemaakt, complex! Het exact namaken van de foto lukte niet. Zelf een golf bedacht, en ben daar niet heel tevreden mee. Ook de kringen in het water zijn een eigen invulling. Wilde eerst een heldere spiegelreflectie in het water maken, maar toen ik daarmee begon merkte ik dat het heel vol werd, en de reflectie eigenlijk meer aandacht trok dan het beoogde onderwerp van de afbeelding.

Als ik daar van tevoren beter over nagedacht had, had ik denk ik gekozen om alleen de spiegelreflectie van het ijsvogeltje te tekenen, en dus alles boven de waterlijn achterwege te laten. Had ik een hele mooie invulling van de opdracht ‘een dier in zijn omgeving’ gevonden. Misschien later nog eens proberen…?

Nu vanwege de resterende tijd niet opnieuw begonnen, maar een subtiele reflectie in troebel groenig water gemaakt, past misschien ook eigenlijk wel beter in de jungle omgeving.

Feedback

• Mooie tekeningen

• Bij de mandril, ietsje minder detail kan geen kwaad, niet elk haartje hoeft te worden getekend.

• Bij de Kingfisher, water is niet zo mooi, lijkt wel slagroom. Transparantie en reflectie ontbreken in de golf.