Zelfportret

Opdrachten in les 5

• Het huiswerk opdracht was een portret van je huisgenoot gebaseerd op het werken met lijnen. Schaduw, tinten, donker en licht zijn dus ook allemaal lijnen en arceringen. Maak nu van één van de aanzichten opnieuw een portret maar nu zonder gebruik te maken van lijnen, maar allen maar van vlakken. 

• Bastiaan deelde een kopie uit van een foto van Jan Cremer. De opdracht was om deze na te tekenen, opnieuw door alleen gebruik te maken van vlakken. Echter het papier was nu zwart en het tekenmateriaal wit Conté krijt.

  Leuke en tegelijk lastige opgave, je merkt al snel dat we geconditioneerd zijn om vooral op de plaatsen waar dingen donker moeten zijn te gaan tekenen. Omschakelen naar “negatief” tekenen bleek best lastig.

  
  

Huiswerk

Maak een groot, expressief zelfportret (spiegeltje!) in houtskool, Siberisch krijt en kneedgum waarbij je de aandacht richt op vereenvoudiging van vorm, grote vlakken en veel contrast tussen licht en donker. Werk "schilderachtig" met je krijtjes, dus veel vlekken, vegen en gummen. Krijtje plat leggen! Bewaar je lijnvoering voor de laatste details. Dit portet van Käthe Kollwitz zou als inspiratie kunnen dienen.

Als je durft, mag je ook met wit "ophogen", maar dat hoeft niet.

Aanpak

Normaal probeer ik kort na de les een begin te maken met de huiswerk opdracht voor de komende week. Deze keer heb ik beginnen lang voor me uitgeschoven, de vakantie kwam dus goed uit. Ik heb nog niet eerder een zelfportret gemaakt, en daar ook eigenlijk nooit de behoefte toe gevoeld.

Daar kwam dan ook nog bij dat de opdracht een expressief werk is, en dat lijkt te schuren en schrijnen met het onderwerp, ik…

Ben niet zo expressief, zeker niet als het om de comfort zone van mijn teken-producten gaat. Precisie, hang naar scherpe lijnen, minutieus, realisme, perfectionisme, daar ben ik normaal gesproken van. Wat Bastiaan al opmerkte bij de opdracht, portretteer een huisgenoot ontneemt realisme je wel de mogelijkheid om het karakter, de uitstraling of andere eigenschappen en kenmerken in het werk expliciet vast te leggen. Een hyperrealistisch zelfportret zou dus best kunnen betekenen dat ik misschien eigenschappen van mezelf en mijn karakter niet (of minder) laat zien. Aan de andere kant, een zelfportret dat mij moet weergeven kan voor mijn gevoel niet een ruwe schets zijn.

Door het uitstellen wel de tijd gehad (en genomen) om goed na te denken over wat ik van deze opdracht wilde maken.

De opdracht met wit Conté krijt tijdens de vorige les vond ik heel inspirerend. (Jan Cremer) en ook het portret van Käthe gaf mij een duidelijke uitdaging mee. Beiden hebben een donkere en lichte kant, en dus -in lijn met de opdracht- hoog contrast: dus veel houtskool en veel kneedgum. Ook ontbreekt bij beide voorbeelden precisie. Dat waren dus de leidraden voor mijn zelfportret.

Ik heb gekozen voor een uitsnede, wat symboliseert dat ik niet alles van mezelf hoef te laten zien. Voor die uitsnede ben ik begonnen met het afplakken van een passe-partout. Dat levert ook gelijk een element op dat het toch weer meer eigen maakt, cleane scherpe lijnen/precisie.

In het begin was ik toch wat terughoudend (een beetje bang?) om weer over eerdere -goed gelukte- lagen heen te krijten, maar toen ik me daar overheen gezet had begon het beeld echt te groeien. Heel veel met de kneedgum getekend.

Best lang getwijfeld of ik het contrast nog hoger wilde maken met Siberisch krijt. Besloten dat ik dat alleen voor mijn bril ga gebruiken, omdat er nergens anders in het spiegelbeeld zo diepzwart terug te vinden is als het montuur van de bril.

Wat heb ik geleerd/ontdekt

• Het blijkt dat ik -nu ik het beter begrijp- het eigenlijk heel erg leuk vind om met houtskool te tekenen!

• Heerlijk gesmeerd en uitgewreven! Telkens weer nieuwe nuances aanbrengen en uitwrijven. Superleuk om op die manier steeds meer vorm en diepte, contour en beeld te zien ontstaan. De contour ontstaat uit de vormen in plaats van de contour tekenen om de vorm te dicteren. (Eigenlijk een beetje les 1 op herhaling)

• Toch was het zetten van de lijnen (op het laatst) toch ook wel weer lekker…

• Wel weer lastig om te bepalen wanneer te stoppen.

• Mijn belangrijkste ontdekking in deze opdracht is dat realisme prima kan zonder precisie! Zeker als je het combineert met afstand.

• En zomaar een keer fijn dat ik geen weelderige haardos heb, dat lijkt me best lastig met houtskool.

  
  

Feedback

• Laatste laag meer tekenen, arceren

• Verder eigenlijk niets op aan te merken.

• Applaus van de groep, wat leuk! Trots.