Examenwerk: Aanpak en resultaat

Dit is het vijfde en laatste deel uit de reeks "Examenwerk". Voor het eerste deel klik hier. Voor het eindexamen van de cursus Tekenen en Schilderen ben ik vanaf januari 2025 tot begin mei bezig geweest met het maken van mijn eindwerkstukken. Mijn ideeen, plannen, keuzes, aanpak en het resultaat zijn beschreven in deze reeks.

Aan de slag

Na het maken van de plannen, visualiseren, uitproberen en testen is de uitvoering een rigide stappenplan geworden… of toch niet? Kan natuurlijk nooit overal aan gedacht hebben. Dus waren er toch nog een paar verrassingen onderweg…

Half februari vijf composiet platen ontvangen van 58x58 centimeter. Ik kan gaan beginnen! De platen zijn heel erg glad, dus als eerste stap goed geschuurd. Daarna de platen geprepareerd met een drietal lagen witte Liquitex gesso.

Schilder en stippelwerk

Voor alle werken geldt dat ik per kleurovergang het volgende procedé heb toegepast:

• Eerste Molotow Acryl kleurlaag op de gesso onderlaag aangebracht met penselen

• Tweede laag stippelen met 1,5mm kant van de Twinmarker licht over donker

• Derde laag stippelen met 4mm kant van Twinmarker om de scherpte van de randen van de geschilderde vlakken te maskeren.

• Vierde laag stippelen met 1,5mm kant van de Twinmarker donker over licht.

• Vijfde laag stippelen met de Specialtech fineliner zowel naar lichter als naar de donkerdere kant

Stap twee, vier en vijf herhalen op plaatsen waar het nog niet oké is.

Februari

Begonnen met het schilderwerk aan ‘Zuiver’. Het schilderen van mijn moeder doet me, net als bij het maken van het familieportret in les 32, heel veel. Had het idee dat ze over mijn schouder meekeek, en me zo nu en dan een goedkeurend knikje, of een klopje op mijn schouder gaf. Omdat ik twijfelde over de juist kleur donkergrijs had ik twee tinten besteld. Uiteindelijk gekozen voor iets donker steengrijs (260) omdat deze iets meer richting zwart gaat. Daarmee is het contrast met zwart een subtiel beetje minder, en maakt daarmee het hele beeld zachter.

Nadat het schilderwerk klaar was begonnen met het stippelwerk. Het zetten van de eerste stippen ging gepaard met het besef dat ik de komende maanden nog heel veel meer stippen en stipjes zou gaan zetten. Het pointillisme deel van de werken is het meest tijdrovend, en vraagt per werk tussen de 60 en 80 uur. Zoals ik ook heb ervaren bij eerdere werken waarbij ik deze techniek heb toegepast zie je het beeld onder je handen groeien, en dat is fantastisch. Tijdens het maken van ‘Zuiver’ het mooiste compliment al gehad: ‘Waardigheid ten top. Niet alleen een plaatje, ik zie een ziel’.

Maart

Begonnen met het schilderwerk aan ‘Geluk’. Wat een bijzonder gevoel om je eigen kinderen te portretteren. Omdat ik ze zo goed ken is de gelijkenis voor mij heel belangrijk. De blik, oogopslag, lach en uitstraling wilde ik precies treffen, en dat is naar mijn eigen gevoel goed gelukt. Dat ging echter niet zonder slag of stoot.

Tijdens het schilderen van de zwarte inkt, als laatste kleur, ontstaat er een zo groot contrast tussen het natuurwit en de rest van de kleuren dat het heel onnatuurlijk en bijna ziekelijk overkomt. Ze lijken wel als geisha geschminkt. Het beoogde effect lijkt er niet te zijn en wat ik met de kleuren wilde overbrengen zit er dus niet overtuigend in. En waarom…? Ik weet het niet. Misschien is het contrast tussen de twee lichtste kleuren te groot? Dan zou ik het natuurwit kunnen vervangen door een soort vanille pastel. Maar misschien wordt het werk daar wel weer heel vlak van. Of moet ik het blauwgrijs vervangen door een bruintint om de eventuele kilte eruit te halen? Misschien lost het zich vanzelf op als ik ga stippelen? Dat dempt contrasten behoorlijk en brengt de kleuren dichter bij elkaar. Maar... als ik een andere kleur wil gaan gebruiken moet ik dat wel doen vóórdat ik begin met stippelen.

Om raad gevraagd aan mijn artistiek coach, en kreeg het volgende advies: ‘Maak eerst de volgende van de reeks. En oordeel dan. Het totaalbeeld.’

Dus niet met stippelen van ‘Geluk’ begonnen, maar die even terzijde gelegd. Eerst aan de slag gegaan met ‘Cyborg bitch’.

Omdat ik geen afbeelding kon vinden van mijn beeld bij een Cyborg bitch heb ik hiervoor een aantal afbeeldingen verzameld die elk op hun beurt elementen bevatten die ik terug wil laten komen. Op basis van de afbeeldingen die ik eerder had verzameld gaan schetsen en tekenen. Heb geprobeerd om een knappe maar smalende blondine, een crash test dummy, een robot en de terminator uit de gelijknamige film in steampunkstijl samen te voegen. Daarna met de penselen en de inkt aan de slag gegaan voor de vereenvoudigde eerste laag in kleur.

Nadat het eerste schilderwerk aan de ‘Cyborg bitch’ klaar was kwam het spannende moment. Ik kon nu drie werken naast elkaar zetten om te kijken hoe de paletten samen “uit de verf” zouden komen. Oordelen op basis van het totaalbeeld bleek een gouden tip. Tussen het zwartwit van het eerste werk en het ijskoude palet van nummer drie kwamen de zachtgele kleuren van ‘Geluk’ helemaal tot hun recht.

‘Geluk’ weer opgepakt en gaan stippelen. Begonnen aan de bovenkant van de achtergrond, de geel, oranje en bruintinten vragen veel lagen om de overgang geleidelijk te maken. Ik doe in dit werk meer met SpecialTech nibs dan in het eerste werk. Ze werken erg goed voor het maken van subtiele overgangen.

Om wat afwisseling in het werk te houden ben ik na het stippelen van ‘Geluk’ verdergegaan met het schilderen van het vierde werk ‘Chaos’. Begonnen met de twee wittinten Omdat het veel kleine vlakjes zijn is het verschil tussen signaalwit, natuurwit en het wit van de gesso vrij klein, lastig!

Vervolgens rood gedaan. Blijkt dat, ondanks grondig reinigen er inkt in de kwasten achterblijft. Omdat ik bij het vorige paneel zwart als laatste had gedaan is het eerste rood wat te donker, maar wordt al snel helderrood. Voor volgende kleuren/kwasten: eerst behoorlijk wat inkt opnemen, de kwast uitsmeren op een apart vel. Dan is het residu van de vorige kleur wel verdwenen.

Het schilderen gaat fijn, heb dan ook zo’n 10 uur geschilderd. De volgende dag weer vroeg verder, en weer een dag volgemaakt met 14 uur schilderen. De basis voor het vierde werk dus in twee dagen klaar! Ik twijfel nog over het zwart, het is best redelijk gedekt, maar niet spiegelglad en strak. Dat zijn de andere panelen ook niet, maar daar zijn de niet gestippelde vlakken veel kleiner. Voor nu laat ik het zo, de matte clearcoat gaat ook nog zorgen voor vervlakking.

April

Begonnen met het stippelen van de ‘Cyborg bitch’. De tekening die ik heb gemaakt heeft veel meer lijnen en minder vlakken. De vertaling maken naar pointillisme is daardoor veel lastiger dan een plaat met grotere vlakken zoals ‘Zuiver’ en ‘Geluk’. Welke lijnen houd ik scherp? Welke maak ik wat diffuser? Lastige puzzel… en heel veel stippelwerk, zeker omdat je niet kunt doorpakken op een groot vlak, telkens van stift moet wisselen en veel preciezer moet werken.

Na drie dagen stippen ongeveer één derde klaar… pfffff…

Tijdens het werk besloten om signaalwit toe te passen in plaats van natuurwit. Omdat ik in dit beeld vooral de kilte, koelheid en afstandelijkheid wil benadrukken werkt signaalwit beter dan natuurwit. In die laatste tint ligt toch iets van warmte besloten.

Stippelwerk aan de Cyborg bitch eindelijk klaar! De complexiteit van de afbeelding maakte dat ik veel van kleur moest wisselen en dus ook heel veel moest schudden... Molotow inkt is een emulsie. Je moet een stift minstens twee minuten schudden voor gebruik, en tijdens gebruik schudpauzes inlassen. Zeker bij de twinmarkers is het duidelijk, bij te weinig schudden geeft de 4mm kant heel veel pigment en is eigenlijk te dikvloeibaar voor de viltnib, terwijl de 1,5 mm kant dan bijna alleen maar oplosmiddel afgeeft.

Begonnen met het zagen van de profielen voor de buitenlijsten. M400 profiel gebruikt en 16 ribben gezaagd en aansluitend verlijmd. Na het verlijmen en drogen van de vier buitenlijsten ze twee keer in een lichteiken patineerwax (Les Anciens Ebinistes) gezet en daarna lang geboend.

Begonnen met het stippelwerk aan ‘Chaos’. Omdat deze compositie grote zwarte vlakken heeft is het aandeel stippelwerk iets beperkter.

Een begin gemaakt met het maken van de binnenlijsten. Ik gebruik hier latten van 27x27mm voor. Gezaagd, aan één kant zwart gemaakt en met de steunlatjes verlijmd.

Alle stippelwerk klaar. Nu alle werken klaar zijn kon ik gaan kijken hoe ze combineren met de buitenlijsten. Dat is een tegenvaller, de licht eiken wax heeft de lijsten een veel gelere kleur gegeven dan wat ik gevisualiseerd had. De combinatie lijst met de werken is niet mooi. Knoop doorgehakt, dit moet overnieuw. Opnieuw profielhout besteld en een kleurloze patineerwax gehaald.

Op alle vier werken 4 lagen Molotow Acryl Clearcoat 240 aangebracht, voor UV-bescherming en egaliseren van de glansgraad.

Nieuwe buitenlijsten gezaagd de binnenlijsten op maat gezaagd. Buitenlijsten verlijmd, twee keer in kleurloze patineerwax gezet en geboend. Nu hebben de lijsten precies de kleur die ik wilde hebben.

Mei

De laatste dag… de buiten- en binnenlijsten gemonteerd. Tesa Powerbond ultra strong dubbelzijdig tape aangebracht en de ACP-panelen in de lijsten bevestigd. Tot slot de staalkabeltjes, de tiltreducers en afstandhouders aangebracht.

Klaar en opgehangen.

Resultaat

Ik ben dik tevreden met mijn resultaten van de eindexamen opdracht. Het zijn heel goed passende beelden geworden bij hetgeen ik in mijn verhaal heb beschreven en bedoeld. Ook is de uitvoering precies wat ik in mijn plan had bedacht, toeval en verrassingen heb ik tot een minimum beperkt en dat geeft mij er een extra goed gevoel bij.