ZOEKEN

Idee Ik wil graag, voordat we ons in 2024 in het schildergeweld gaan storten, nog een grafietpotlood tekening maken.  Als onderwerp was ik in eerste instantie gaan google’en op markante koppen, en daar zijn er erg veel van. Veelal zwart-wit foto’s van oudere mensen die indringend of juist erg afwezig in de lens van de camera kijken. Een ander typerend kenmerk is vooral veel groeven en rimpels in hun gelaat. Veel erg mooie foto’s maar nog niets wat me genoeg intrigeerde om de potloden tevoorschijn te halen. Toen bedacht ik me dat het een leuk idee was om mijn vader eens te portretteren. Hij is inmiddels 86, en heeft dus zo’n markante kop met groeven en rimpels.  Na een druk werkzaam (zakelijk) leven -ik herinner me hem van vroeger als de man in het kostuum- leven hij en zijn partner nu wat teruggetrokken op zijn eigen stukje grond met schapen en een stukje bos. Hij vertelde mij eens dat hij het gedicht “De dieren” van Aart de Leeuw heel inspirerend vindt. Het gedicht gaat over een landman, die aan het einde van de dag tevreden zijn ronde langs de dieren doet, vandaar de titel van mijn tekening.   Uitvoering Na enig zoeken een leuke foto gevonden, een snelle kiek tijdens de koffie toen we samen wat zaagwerk in het bos aan het doen waren. Eerst in grote lijnen de positie van de elementen bepaald en toen gaat tekenen, afwisselend HB en 4B, en veel gegumd. Kneedgum, gumpotlood en (nieuwe aanwinst) een elektrische gum. Tot slot heb ik het contrast verhoogd met 6B. Ook heb ik geprobeerd om de vlakken wat egaler te maken door gebruik te maken van grafietpoeder. Ik heb enige tijd geleden op YouTube wat werk bekeken van Ali Haider, een Pakistaanse tekenaar die hyperrealistische portretten maakt. Hij publiceert veel instructies en één ervan ging over het zelf maken van grafietpoeder. Ik heb volgens die instructie wat grafietpoeder gemaakt, en hoopte het bij dit werk goed toe te kunnen passen. Het effect viel me een beetje tegen. Ik dacht er mooie egale vlakken mee te kunnen maken, zoals met het houtskoolgruis in de huiswerkopdracht met de koffiekopjes (les 3). Ik kreeg het echter niet mooi egaal uitgewreven. Meer oefenen, denk ik!   Wat heb ik geleerd/ontdekt? Lang getwijfeld of ik de handen ook zou tekenen, het is wel een pose die goed bij mijn vader past, maar ik vind handen altijd een bijzonder lastig onderwerp. Uiteindelijk besloten het wel te doen, en ik weet nog steeds niet of ik het een gelukkige keuze vind. De handen trekken best veel aandacht, zijn (te?) groot, prominent en donker in beeld.  Ik heb daarom besloten ook het gezicht donkerder te maken, en daar is het niet mooier van geworden.  Op tijd stoppen blijft een dingetje… Verder ben ik met het resultaat heel tevreden, het is mijn pa, met -zoals hij het zelf noemt- een gulle grijns.   De dieren De landman gaat, nu de avond is gevallen,  En de arbeid slaapt, voor 't laatst zijn hoeve rond;  Hij keurt het werk der knechts in schuur en stallen,  En als zijn schaduw volgt hem trouw de hond.  Hij toeft bij 't vee, en luistert hoe het ademt;  Rond schoft en horen hangt een warme damp,  Die met een geur van zomer hem bewademt,  En in een nimbus nevelt om de lamp.  Dan loopt hij tastend langs de ruif der paarden,  Verwelkomd door een dreunend hoefgeklop;  Hij spreekt hen aan, en streelt een ruig behaarde,  Een speels hem toegestoken manenkop.  En als hij eindlijk, rustig na 't volbrachte,  De handen boven 't vlammend houtvuur heft,  Vervult hem nog de ontroerende gedachte  Aan wat rondom hem leeft en niet beseft. Hij peinst, en leest in 't boek met koopren sloten 
 Het hoofdstuk uit, dat Noachs tocht beschrijft, 
 Hoe de arke met haar simple reisgenoten 
     Lang op de oeverloze zondvloed drijft. 

 Gans in het wonderbaar verhaal verloren, 
   Terwijl hij mijmrend in de haardgloed staart, 
    Lijkt het hem of, door God daartoe verkoren, 
     Hij met zijn dieren over 't water vaart.
 - Aart van der Leeuw, 1922

Huiswerkopdracht les 11 Neem een mislukte linodruk en maak daar een nieuw werkstuk van door erin te gaan tekenen met inkt of krijt, misschien zelfs iets te schilderen als je daar al de middelen voor hebt. Op basis van deze opdracht heb ik twee ideeën:   Idee 1: Power posters idee In de eerste lino opdracht was mijn idee vooral gebaseerd op allerlei vormen van propaganda, variërend van de propaganda posters uit de voormalige Sovjet-Unie, via Amerikaanse verkiezingen tot de wervingscampagne voor vrouwen in de Amerikaanse oorlogsindustrie tijdens de tweede wereldoorlog. Dat gecombineerd met onze dochter die fervent aan het klussen is leidde tot mijn Power poster. Ik vond dat ik voor deze volgende opdracht dicht bij het thema moest blijven. Daarom leek het me een leuk idee om -met de vele proefdrukken die ik voor de vorige opdracht heb gemaakt- een affiche-plak en graffiti-wall te maken. Wat is propaganda tenslotte zonder publiek? Een muur gaan beplakken met het materiaal wat ik heb, maar niet voordat ik het heb gescheurd en behandeld zodat het de indruk wekt blootgestaan te hebben aan de elementen. Tot slot wil ik het thema nog verder benadrukken door POWER tekst van de poster ook nog eens in spraypaint op de muur te zetten. Idee 2: Wedstrijdspanning op herhaling Zoals ik ook in het verslag van les 11 heb geschreven vind ik het jammer dat ik in bij het thema wedstrijdspanning de mogelijkheid om met verschillende rijders-/teamkleuren te werken niet tijdig heb bedacht. Ik wil alsnog, gebruik makend van andere mogelijkheden een meerkleurige close-racing poster maken door gebruik te maken van de lino snede die ik nu “over” heb gehouden. Het is niet helemaal de opdracht, want ik maak geen gebruik van een mislukte afdruk, maar wil graag werken aan deze eerder gemiste kans.   Aanpak POWER posters Om aan het idee van een affiche-plak en graffiti wall te beginnen heb ik natuurlijk een muur nodig. De textuur van baksteen heb ik geïmiteerd door schuurpapier op karton te plakken, daarvan steentjes te knippen -wat onregelmatig-, want bakstenen hebben tenslotte geen precieze maten. Deze steentjes geplakt op een grijs foamboard. De steentjes en het “cement” heb ik vervolgens geschilderd met verdunde acrylverf. Als kleur heb ik gekozen voor rood, gebrande omber en zwart, in verschillende mengverhoudingen. Tijdens het drogen trok het foamboard enorm krom. Een nacht onder gewicht hielp wel een beetje, maar de plaat was nog steeds behoorlijk krom.   Wildplakken Met de vele proefdrukken die ik had aan de compositie begonnen, welke poster moet waar komen? Tijdens de compositie bedacht ik me dat het leuk zou zijn om de leeftijd van posters per kleur te laten variëren. In die denkbeeldige tijdlijn zijn de lichtblauwe posters al een tijdje geleden geplakt, en zijn dus het meest gescheurd en verweerd. Omdat de rode de meeste frisse uitstraling hebben bedacht dat die “gisteravond” zijn geplakt. Bij het uitdenken van de overlappen rekening gehouden mee deze tijdlijn. Aan de lichtblauwe posters dus ook het meeste gescheurd en geknoeid. Eén liter stijfsel gemaakt, en de posters in de juiste volgorde gaan plakken. Omdat het natuurlijk geen behang is werd de drukinkt aan de andere kant van de poster weer een beetje vloeibaar, en vlekte snel. Dat was voor de lichtblauwe versie niet zo’n probleem, die moeten er toch verweerd uitzien, maar belangrijk om bij de volgende kleuren, zeker bij rood heel voorzichtig te zijn met de stijfsel en bij het aandrukken. Op een paar plaatsen met zwarte verf gespetterde vlekken gemaakt met de airbrush. Weinig lucht gebruikt voor het spat-effect. Daarna uitgeveegd om de blootstelling aan de elementen te benadrukken. Daarna de donkerblauwe, met minder beschadiging, en tot slot de rode, zo goed als onbeschadigde posters opgeplakt. De hele compositie een nachtje onder druk laten drogen. De plaat is toch nog steeds een beetje krom. De POWER tag Voor de graffiti een sjabloon gesneden geïnspireerd op fonttype “Some’s Style Bold Capitals”. Omdat het een girlpower tag is had ik een spraycan in neon roze besteld voor de graffiti. Eerst geoefend op een wit vel. Als ik de sjabloon direct op het vel legde waren de randen scherp, en hadden dus niet de kenmerkende vervaagde omtrek van een graffiti tag. Kleine latjes onder de sjabloon gelegd, zodat er wat afstand tussen de sjabloon en het papier ontstond. De volgende poging op het proefvel gespoten. Het effect was precies wat ik graag wilde. Ik was toen bijna helemaal tevreden met het resultaat, vond het alleen erg jammer dat de foamplaat nog steeds een beetje krom was. Een fotolijst van de Action bood uitkomst. De lijst, gebruikt zonder het meegeleverde plexiglas, houdt de foamplaat strak en recht op zijn plek. Klaar!   Feedback Goed gebruik gemaakt van de mogelijkheden. Dit is duidelijk een vorm van Theo’s superrealisme! MDF of multiplex is beter als basis voor dit type werk, trekt niet krom. Thema wedstrijdspanning op herhaling Het idee is om een drietal afdrukken te maken, waarbij de overlap van de drie afdrukken is gemaskeerd. Ik ga dus niet over elkaar heen drukken. Hierdoor komt er één kart op de voorgrond, en de andere twee op de achtergrond.  Ook wil ik de karts in een omgeving zetten, met asfalt en rood-witte afbakening van het circuit. De gekleurde delen (de delen die in het originele ontwerp bij de tweede drukgang rood zijn) wil ik met stift inkleuren om de verschillende teamkleuren weer te geven.   Achtergrond Begonnen met het maken van een drietal papieren maskers. Met deze maskers kan ik de compositie van de drie karts gaan bepalen en later gebruiken voor het maskeren van de linodrukken. De compositie overgenomen op Frisk film, zodat ik de achtergrond kan airbrushen, en de plaats waar de linodrukken gaan daarmee kan afdekken. Grijs naar witte overgang gespoten aan de onderzijde om de indruk van asfalt te wekken. Boven het asfalt de circuit afbakening in rood en wit gespoten met behulp van een papieren masker met blokken. Dit masker verschoven om de indruk van snelheid te wekken.   Voorgrond Voor de voorgrond met behulp van de papieren maaskers nu drie afdrukken gemaakt. Eerst de rechtse afdruk, waabij de middelste en linkse kart waren afgedekt, aansluitend de linkse afdruk, waarbij de middelste was afgedekt, tot slot -met een verse lading inkt- de middelste afdruk gemaakt.   Evaluatie De twee stijlen botsen op een heel ongemakkelijke wijze, en ik vind het resultaat niet mooi. De plaats van de afdrukken is niet oké, maar vooral het steriele van de strak gemaskeerde airbrush delen botst lelijk met het “rustieke” van de linodruk. Ook niet gelukt om het zonder vlekken voor elkaar te krijgen. Nog wel met stiften de karts “teamkleuren” gegeven. Effect is wel aardig, maar zeker niet waar ik op had gehoopt. Ik had van tevoren geen rekening gehouden met het vervagen van de tweede en de derde drukgang. Het resultaat is dus nu: één zwart met rode karter in het midden, één vervaagd zwart / grijs met lichtblauwe en één nog sterker vervaagde zwart / lichtgrijs met geel aan de zijkanten. De kleuren naast het vervaagde zwart zijn natuurlijk wel vol en helder. Die combinatie spreekt me niet zo aan. Besloten om het hierbij te laten, en me te richten op nog een idee.   Feedback Het werk voldoet duidelijk niet aan je verwachtingen. Het probleem is echter niet dat de stijlen botsen, maar het komt omdat je in het mengen van stijlen juist niet ver genoeg bent gegaan. Pop-Art  is niets anders dan het laten botsen van stijlen. Als je verder was gegaan, (of misschien nog verder gaat…?) kan er best een interessant werk gaan ontstaan. Thema snelheid op herhaling Ondanks dat ik eerder dacht dat ik het thema snelheid had afgerond bedacht ik daar toch nog iets leukers mee te kunnen doen. In de eerste versie (zie pagina 66) heeft het overheersende zwart voor mij een negatieve invloed op het effect van snelheid. Als ik de “voorste” kart lichtgekleurd maak, zonder deze te overdrukken met de daaropvolgende afdrukken, zou het effect van snelheid best eens kunnen bevorderen. Daarnaast is heb ik bij de eerste versie de afstand tussen de opeenvolgende afdrukken gelijk gehouden. Het effect van snelheid wordt denk ik ook positief beïnvloedt als ik de afstand tussen de afdrukken laat toenemen.   Aanpak Eerst een proefdruk gemaakt om te kijken wat de beste aanpak voor de toenemende afstand zou zijn. Best een puzzel om de best passende incrementele afstand te bepalen. Bij de eerste poging had ik voor de toename per stap ik 1cm gebruikt. Dus de tussenruimte was 1, 2, 3, 4cm etc.  Ik vond de afstand -zeker aan het einde van de reeks- veel te groot. Het increment dus verandert naar 0,5cm. Om de voorste kart niet te overdrukken met de daaropvolgende afdrukken het ongebruikte masker van het vorige experiment op de plaats geplakt waar ik de eerste kart in de reeks wil hebben. De linoplaat geïnkt met zwart, eerste afdruk op een apart vel, daarna een A2 romandruk vel gepakt zodat de tweede afdruk in de reeks ook de tweede afdruk van deze inktlaag is. Daarna met dezelfde inktlaag nog 6 afdrukken gemaakt, waarbij de laatste prachtig vaag is. Daarna de linoplaat opnieuw geïnkt, het masker verwijdert, en de voorste kart van de reeks gedrukt. De afdruk goed laten drogen. Daarna heb ik de eerste kart weer gemaskeerd, en ook de rest van het vel afgedekt, met uitzondering van de repeterend gedrukte steeds vager wordende karts, tot de zijkant van het papier. Daarna free hand airbrushend speed-strepen gezet in rood en wit. De snelheid is super! Ook blij dat ik voor een groot vel heb gekozen, maakt het effect van de strepen nog groter.   Feedback Mooie plaat! Ook hier werkt het grote witte vlak goed, de balans komt vooral voort uit het tot de rand laten doorlopen van de speed strepen. Wat beter was geweest is als je de airbrush strepen op de coureur had laten beginnen, en niet erachter. Nu staat de rijder toch nog een beetje los van de snelheid erachter.

Huiswerk en ontwerp les 11 Voortbordurend op de “misdruk” uit de vorige les met de verschoven kleur wil ik proberen de notie van snelheid weer te geven door repeterend af te drukken. Mijn associatie bij snelheid is onze zoon die -toen hij nog een stuk jonger was- fanatiek en serieus met kart-sport bezig is geweest. Mooie herinneringen aan vele weekenden samen. Heel veel trainen en door heel Europa aan wedstrijden deelnemen, Bart als coureur, ik als monteur. Daarnaast heb ik me bij de vorige linodruk-opdracht door onze dochter laten inspireren, dus logischerwijs is het nu de beurt aan onze zoon. Als voorbeeld voor het ontwerp gekozen voor een actiefoto uit 2017 op circuit de Landsard.   Aanpak thema snelheid Ter voorbereiding op de les heb ik op basis van de foto eerst een tekening gemaakt met fineliner en stiften. Ik wil het werk op grijs papier drukken, om de suggestie van asfalt te wekken, en heb daarom grijs papier meegenomen. De indruk van snelheid denk ik te kunnen realiseren door de linoplaat één keer in te inkten en daarna vijf- of zesmaal af te drukken, telkens een stuk verschoven, tegengesteld aan de rijrichting. Voor de driekleurendruk ga ik deze aanpak drie keer herhalen. De eerste keer met witte inkt, de tweede gang met rode inkt en de derde gang met zwarte inkt. Totaal dus 15x tot 18x afdrukken. Ik heb even met de gedachte gespeeld om ook een kleurverloop in de afdruk te betrekken, twee kleuren met een grote roller in elkaar laten overlopen en dit aanbrengen op de linoplaat. Dit idee laten varen omdat ik denk dat het te complex wordt, en de afbeelding daarmee rommelig. Tijdens de les niet verder gekomen dan de eerste drukgang (wit) en het gutsen van de tweede gang (rood). Toen was het -helaas- alweer tijd om te stoppen. De rode en de zwarte druk heb ik thuis gedaan.   Evaluatie Ik ben blij met het resultaat, er zit inderdaad snelheid in. Wat ik wel jammer vind is dat er van de witte laag (de eerste drukgang) veel is verdwenen. Achteraf bezien logisch, er zit veel zwart in mijn ontwerp. Als je dat vijf keer (verspringend) drukt dan voert het al snel de boventoon. Vooral wit en -in mindere mate- ook rood- lijken dus een beetje “ondergesneeuwd”. Het thema snelheid was hiermee voor mij afgerond. Ik bedacht me dat ik, naast snelheid, ook afdrukken kon maken die het wedstrijdelement van de sport weergeven. Het eerste werk ging dus over snelheid, het tweede zou een weergave moeten worden van de spanning van de competitie. Wijs geworden na de eerste lino les had ik tijdens de tweede drukgang (rood) een aantal extra afdrukken gemaakt op wit papier. Materiaal genoeg dus om andere composities uit te proberen. Achteraf was het leuk geweest om de tweede drukgang (rood) in verschillende kleuren te doen. Dit had het beeld van competitie nog verder kunnen versterken omdat de verschillende coureurs en/of teams in eigen kleuren rijden. Aanpak thema wedstrijdspanning Eerst een afdruk gemaakt gelijk aan het ontwerp. Na het geweld van vijftien afdrukken op één vel komt dit een beetje “suf” over. De dynamiek en de spanning van de sport komen hier niet tot hun recht. Dat je ook veel te veel afdrukken op één vel kunt zetten heb ik bewezen met één rode en 16, willekeurig geplaatste, zwarte afdrukken. Geen plezier om naar te kijken. De daaropvolgende monochroom zwarte druk met een drietal karts die aan het close racen zijn is dat voor mij wel. Tot slot is mijn favoriete afdruk de tweekleuren print met drie karts waarvan één in kleur. De afbeelding maakt herinneringen los, en daarom spat voor mij de spanning ervan af. Heel blij mee!   Wat heb ik geleerd en ontdekt Het eerste leermoment is wel een beetje een open deur: dat je bij een incrementele linosnede alles van tevoren moet hebben uitgedacht, en zodra je de tweede drukgang bent begonnen er geen weg terug meer is, tenzij je helemaal opnieuw begint. Ik had -achteraf- verschillende kleuren willen gebruiken in de tweede drukgang. Voor de afdrukken heb ik bristolpapier papier gebruikt omdat ik vond dat het spierwitte het beste paste bij de wit-rood-zwart combinatie van de kart en rijder. Ook weer achteraf beschouwd vind ik romandruk-papier zoals gebruikt voor de monochrome print een beter keuze, zeker in combinatie met een spierwitte eerste printgang. Omdat ik veel van de oppervlakte van de plaat ga wegnemen besloten om de randen van de linoplaat te laten zitten, zodat de inktrol nog steun heeft aan de zijkanten. Bij het inkten deze randen afgeplakt met maskeertape, deze voor het afdrukken natuurlijk verwijderd. Bij het tweede thema heb ik om een cleane afdrukken te maken de gegutste diepe delen -die bij het afdrukken strepen of vlekken zouden kunnen veroorzaken- met maskeertape afgeplakt. Het doet voor een deel afbreuk aan de kenmerkende charme van een linoprint, maar voor deze afbeelding vond ik clean en strak beter passen dan rustiek, terwijl in het thema snelheid de “onbedoelde” lino strepen veel bijdragen aan het effect van beweging.   Feedback De verhouding zwart/rood/wit is goed gekozen, met name in de afdruk rechtsonder. Door de positionering van de afdrukken wordt de witte achtergrond een interessant en integraal onderdeel van het totale beeld.

Uitleg Maandag door de griep geveld en geen whatsapp toelichting op huiswerk ontvangen. Daarom een beetje worstelen met aanpak, afmeting? Drukproces? Maar even in de whatsapp groep gevraagd. Gelukkig kwam Liza met een duidelijke uitleg: “Volgens mij is het de bedoeling dat je met één plaatje werkt (ongeveer half A4) en dat je in fases werkt. Dus als je een boom wilt maken, eerst alleen de achtergrond weghalen. Dan een aantal afdrukken maken. Dan de kruin en stam wat weghalen. Die met andere kleur over de eerste drukken en daarna nog details laten staan en die als laatste drukken.”   Aanpak Met dit in gedachten aan de slag! Fijn associatief ontwerpen. Beperkte meerkleurig druk associeer ik gelijk met koude oorlog propaganda posters uit het voormalig Oostblok. Deze krachtige stijl kwam op herhaling bij de campagne van Obama met een ontwerp van Shepard Fairey. Als je creatief aan het associëren bent brengt dat vaak onverwachte invalshoeken. Omdat onze dochter net is verhuisd en (geheel tegen haar eigen verwachting…) een fervent en begenadigd klusser blijkt, kwam het idee om een Fairey versie te maken van Rosie de Riveter Dat is ook propagandamateriaal, maar nu uit de tweede wereldoorlog om vrouwen te bewegen in de oorlogsindustrie te gaan werken. Eerst een snel gestift “Shepard Fairey like” ontwerp om het effect te kunnen zien. Ben heel blij met het ontwerp, de tekening moet natuurlijk nog een stuk preciezer om er daadwerkelijk een gutsblauwdruk van te maken. Met Liza’s uitleg en mijn ontwerp denk ik dat ik dus de volgende stappen in papier knip en plakwerk ga proberen. (Daarmee ook gelijk de huiswerk opdracht van vorige week ingevuld -hoop ik-…) Aanpak papieren versie Eerst alle lichtgeel precies verwijderen (dus ook de strepen!) uit een lichtblauw vel. Daarna alle lichtgeel en lichtblauw verwijderen uit een rood vel. Tot slot alle lichtgeel, lichtblauw en rood verwijderen uit een donkerblauw vel.   Met deze aanpak heb ik -denk ik- de methode die Liza beschreef met papier behoorlijk nauwkeurig gesimuleerd.

Opdracht in de les Vandaag mocht ik tijdens de les overbuurvrouw Silvia tekenen. De eerste keer zonder naar het papier te kijken zoals in les 1. De oog-hand coördinatie was deze keer -zo mogelijk- nog slechter dan de eerste keer. De tweede oefening was een potlood portret uit de losse pols. Daarna volgde uitleg over de verhoudingen in een gezicht, en verschillende aanzichten. Met de opgedane kennis nogmaals portretten van Silvia getekend, één en-face… Silvia was zo vriendelijk om even haar bril af te zetten, dat maakt het tekenen van ogen een stuk interessanter. Daarna nog één en-profile. Leermomentje Ik vind het maken van een tekening in opdracht, daarna direct beginnen en 10 tot 15 minuten de tijd hebben een lastig proces. Normaal vind ik het fijn om rustig over een aanpak na te denken, dingen uit te proberen voordat ik ze toepas. Ik moet nog wennen aan het feit dat dit ook uitproberen en oefenen is, en het resultaat niet zo erg belangrijk. Wil het graag mooi en goed (tot perfect) doen, kan natuurlijk niet! Huiswerkopdracht les 4 Maak op +/- A3 formaat drie schetsmatige portretten van een huisgenoot, partner, zoon/dochter of wie dan ook. In verschillende hardheden potlood, in drie verschillende aanzichten: en face (recht van voren), en profil (van de zijkant) en en-trois-quart (driekwarts aanzicht). Let daarbij op de verhoudingen.   Aanpak Eerst wat fotootjes gemaakt. Ik wil graag dat de drie tekeningen een uniforme stijl en toon krijgen. Daarom niet gekozen om één tekening helemaal af te maken, maar voor fases te kiezen. Eerst fase was alle aanzichten in HB schetsen. Ik betrapte mijzelf erop dat ik in eerste instantie de aanpak uit de les helemaal vergeten was, en had dus niet eerst posities van ogen, neus en mond bepaald. Het leek me wel leuk om dat nu alsnog te doen. Theorie en praktijk wijken hier best een beetje af. In rood de positie van ogen, onderkant neus en onderkant onderlip op de tekening. In groen de theoretische positie zoals in de les behandeld. Omdat ik toch zeker wilde weten dat ik met de schetsen op het juiste spoor zat, heb ik één en ander nagemeten op de foto’s van Monique. Ik zat met mijn schetsen aardig in de buurt van de foto’s, en ben er dan ook mee door gegaan. De volgende fase was donkere elementen en schaduwen aanzetten met 4B en aansluitend het haar toegevoegd met een 4B, HB en een gumpotlood. Kritische blik Merk dat ik met schetsen meer uit beelden ik mijn hoofd werk dan daadwerkelijk naar het voorbeeld/model op de foto’s te kijken. Duidelijk zichtbaar in hoe de ogen in de schets zijn afgebeeld vergeleken met de foto. In de schets zijn het standaard ogen zoals ik die ook zou tekenen bij een willekeurig gezicht, zeker niet zoals Monique haar ogen een beetje dichtknijpt als ze moet lachen. Poging 2 De gelijkenis was voor mij niet goed genoeg. Vond ook de ruimte voor drie tekeningen erg beperkt (omdat de map die ik vorige week meegenomen had te klein was voor het papier had die de wandeling naar huis in opgerolde toestand niet overleefd. Had zelf alleen A3 in huis, en dat dus gebruikt. Nog een poging gedaan, nu wel goed gekeken, en geprobeerd de ruimte iets beter te benutten. Ook heb ik getekend in plaats van geschetst. Meer invulling aan de huid gegeven met de 2H. Schetsen was leuk, plezierig om te doen. Veel van de eerste poging geleerd om een betere tweede te kunnen maken. Al met al een fijn eindresultaat. Het mooiste compliment kwam van Nicole, die toen ik de tekening ophing opmerkte: “Hé, dat is Monique van den Berg!” Gelijkenis: Check!   Feedback Fotografisch realisme geeft minder mogelijkheid om een karaktertrek van het model weer te geven. Vaak is zo’n karakter element iets wat extra wordt aangezet, -dus niet hyperrealistisch- maar door het benadrukken van die karaktertrek neemt de herkenbaarheid op een andere manier toe.

Eerste oefening in les 3 Voor mij mijlenver buiten mijn comfortzone Het creëren van 10 patronen in houtskool, die in elkaar overlopen. Aansluitend met je hand alles door elkaar- en uitvegen. Met de kneedgum lichtere partijen aanbrengen Met Siberisch krijt een tekening over de vorige heenzenden Wat gebeurt er? Er ontstaan vormen, je hersenen gaan invulling geven aan de willekeurige vormen. Benadrukken van de vormen die uit het niets zijn ontstaan. Eigenlijk best heel leuk en ontspannend om te doen!   Oefening 2 Met de methode uit de vorige oefening scheppen van een afbeelding van een attribuut uit de stilleven kast. Gekozen voor een schedeltje van een kalf(?) Moeilijk, vooral het eerst creëren van een vlekkenplaat is geen onderdeel van mijn natuurlijke aanpak. Ga toch direct tekenen in plaats van vlekken en vloeien, en wrijf het getekende dan uit. Geeft niet het gewenste resultaat. Tips Het uitwrijven van houtskool niet de hard/intens, anders verzadig je het papier/ beschadig de structuur. Eerst houtskool, daarna Siberisch krijt. Het laatste is veel vetter, houtskool pakt daar niet meer op. Andersom wel. Huiswerkopdracht Maak 2 tekeningen in houtskool en Siberisch krijt van een koffiekopje - één zachtaardig, lief kopje en één boos, agressief kopje. Probeer het verschil zichtbaar te maken door je gebruik van zachte of harde tonen, zachte of harde lijnen, hoekigheid versus rondheid etc. Kortom, door je manier van tekenen en níet door er boze of lieve dingen aan toe te voegen zoals boze ogen, rookwolken of hartjes.   Aanpak Moeilijke opdracht. Uiteindelijk tot de slotsom gekomen dat de rondingen van een normaal koffiekopje al best heel zachtaardig zijn. Voor de boze variant gekozen voor een mok, vanwege de rechte lijnen. Als referentie eerst fotootjes gemaakt.    Opdracht 1 Begonnen met het zachtaardige koffiekopje. Lichte tinten, ronde vormen, een normaal perspectief, zoals je een koffiekopje op tafel ziet. Alleen houtskool, kneedgum en white tinted houtskool gebruikt. Heel veel gegumd. Door veel in lichtgrijstinten te blijven ontstaat een “zachtaardige” toon. Het wordt bijna een soort wollige “fluffy” keramiek. Om toch de harde gladheid van het glazuur te benaderen geprobeerd om de randen van de schaduw en hoog lichten extra scherp en wit te maken. Dat lukt maar zozo met houtskool, krijt en gum. Ook omdat de tekening al zo licht is. Witte verf? Misschien later. Opdracht 2 Voor de agressieve variant gekozen voor een mok. Daarvan de tekening gemaakt vanuit een raar laag standpunt. De intentie is om de mok iets overweldigend te laten zijn. En de kijker daarmee klein en geïntimideerd. Houtskool, Siberisch krijt, houtskoolpotlood, white tinted houtskool, kneedgum, gewone gum, gumpotlood gebruikt. Alles veel harder aangezet dan in opdracht 1, door de donkerte van met name het Siberische krijt hoeven de hooglichten ook minder wit te zijn om de indruk van hardheid, gladheid en glans te wekken. Met name goed zichtbaar in de bocht van het oor van de mok. Op het eerste oog is de huiswerk opdracht klaar, maar ik ben zeker niet tevreden, waarom is me nog niet duidelijk. Kritische blik De tekeningen (en dan vooral de achtergronden) mogen een stuk donkerder. Met name het kopje is bij nadere beschouwing gewoon flets. Zoals Bastiaan heeft uitgelegd; als je meer contrast wilt kun je ook de omgeving donkerder maken. Daarnaast wordt het meer één geheel door er een grijze laag overheen te zetten, wat dan ook weer goed te combineren is met het maken van een achtergrond. De afbeeldingen hadden veel groter gemogen, nu veel te voorzichtig in het midden blijven rommelen. Misschien kan ik, door het gebruik van een passe-partout op de huidige tekeningen, de focus meer naar de onderwerpen brengen. Wil graag dat de beide tekeningen duidelijker bij elkaar passen/bij elkaar horen, te bereiken door dezelfde schaal, dezelfde stijl en ik denk het effect van uniformiteit te versterken door (behalve de aureool) dezelfde grijstint gradaties als achtergrond te gebruiken. Het contrast kan veel hoger, eventueel door (witte) verf. Maskers aangebracht voor het passe-partout. Om zo uniform mogelijke achtergrond te bereiken één masker gemaakt voor beide tekeningen zodat ik tegelijkertijd aan beide achtergronden kon werken.   Ontdekkingen/ wat heb ik geleerd? Uiteindelijk vier elementen gebruikt om te proberen het verschil tussen zacht- en boosaardig servies weer te geven. Allereerst de vorm; zachte ronde vormen tegen het rechtlijnige van een mok. Daarnaast de kleur, zacht-grijs (weinig contrast met de achtergrond) tegen gitzwart, conflicterend met de achtergrond. Ten derde het perspectief, omlaag kijken naar het kopje, een raar laag perspectief wat de mok “intimiderend en overweldigend” hoog moet maken, en de kijker daarmee klein. Tenslotte de context, beide stukken servies hebben een “aureool”… het kopje een lichte, de mok een donkere.  Ik werd er ook nog op gewezen dat ik -maar dus onbewust- tóch smiley’s in de tekeningen heb verwerkt. De meest in het oog springende vormbepalende lijnen van het kopje zijn een lachende mond :), van de mok een boze :(. Houtskool blijkt voor mij lastig materiaal, ik probeer vanaf het eerste moment nog steeds precies te tekenen met een materiaal wat zich daar eigenlijk niet zo erg voor lijkt te lenen, en krijg dan ook het idee dat het er niet voor bedoeld is. Kwasteren met houtskoolgruis is een fijne methode voor het maken van grotere “vlekken” (oppervlakten), werkt beter dan eerst tekenen en uitvegen. Het meest effectieve gereedschap bij deze oefening is de kneedgum, tot het moment dat ie het niet meer doet omdat het papier “vol zit”. Naast gummen is witte verf ook een prima mogelijkheid om precisie te brengen. Wel als allerlaatste aanbrengen, na het fixatief. “Hoogst haalbare” precisie is op het allerlaatst aanbrengen van scherp houtskool(-potlood) en krijt. Eerder precies tekenen geeft uiteindelijk wel “mooier vloeiende vlekken” als je het uitwrijft, maar levert ook frustratie op omdat die zo precies aangebrachte lijnen vaak door per ongeluk uitwrijven weer verdwijnen. Papiertje onder je tekenhand helpt tegen ongewild uitvegen. Perspectief draagt duidelijk bij aan de zeggingskracht van de tekening. Door het contrast te beperken ontstaat zachtheid, door contouren toch zoveel mogelijk te verscherpen kan je evengoed een indruk van een hard materiaal wekken. De zachtheid lijkt zich dan te beperken tot een zachte kleur. Zachtheid en donker is niet tegenstrijdig. (Dacht ik toen ik begon wel) Toen mijn zoon de tekeningen bekeek was het commentaar: “Wat leuk dat die donkere op zijn kop staat.” Dat was natuurlijk niet de bedoeling, maar wel een aardige gedachte in het kader van boosaardigheid. Evaluatie van resultaat Ook omdat houtskool mijn ding niet helemaal was ben ik best heel tevreden met het resultaat. Ik zag in eerste instantie best een beetje tegen deze opdracht op, omdat het buiten mijn comfortzone ligt. Uiteindelijk vond ik het eigenlijk -onverwacht- leuk. Wel weer een methodische aanpak met een duidelijk plan, zoals het gebruik van maskers, houtskoolgruis, fixatief en witte verf. Naar mijn gevoel doen de tekeningen wat de opdracht vroeg. Uiteindelijk bedacht dat ik ook nog iets met schaal had kunnen doen, kleinere sparing voor het kopje in een even groot passe-partout. Feedback Prachtige tekeningen, waarin de opdracht in het resultaat -het beeld- goed is gelukt. De mogelijkheid om in de werkwijze ook zachtaardigheid en boosaardigheid uit te drukken is geheel onbenut. Er zit bijvoorbeeld geen agressie in de lijnvoering van de mok. Proberen om meer uit de comfortzone te komen, meer expressief te tekenen.