ZOEKEN

Huiswerk en ontwerp les 11 Voortbordurend op de “misdruk” uit de vorige les met de verschoven kleur wil ik proberen de notie van snelheid weer te geven door repeterend af te drukken. Mijn associatie bij snelheid is onze zoon die -toen hij nog een stuk jonger was- fanatiek en serieus met kart-sport bezig is geweest. Mooie herinneringen aan vele weekenden samen. Heel veel trainen en door heel Europa aan wedstrijden deelnemen, Bart als coureur, ik als monteur. Daarnaast heb ik me bij de vorige linodruk-opdracht door onze dochter laten inspireren, dus logischerwijs is het nu de beurt aan onze zoon. Als voorbeeld voor het ontwerp gekozen voor een actiefoto uit 2017 op circuit de Landsard.   Aanpak thema snelheid Ter voorbereiding op de les heb ik op basis van de foto eerst een tekening gemaakt met fineliner en stiften. Ik wil het werk op grijs papier drukken, om de suggestie van asfalt te wekken, en heb daarom grijs papier meegenomen. De indruk van snelheid denk ik te kunnen realiseren door de linoplaat één keer in te inkten en daarna vijf- of zesmaal af te drukken, telkens een stuk verschoven, tegengesteld aan de rijrichting. Voor de driekleurendruk ga ik deze aanpak drie keer herhalen. De eerste keer met witte inkt, de tweede gang met rode inkt en de derde gang met zwarte inkt. Totaal dus 15x tot 18x afdrukken. Ik heb even met de gedachte gespeeld om ook een kleurverloop in de afdruk te betrekken, twee kleuren met een grote roller in elkaar laten overlopen en dit aanbrengen op de linoplaat. Dit idee laten varen omdat ik denk dat het te complex wordt, en de afbeelding daarmee rommelig. Tijdens de les niet verder gekomen dan de eerste drukgang (wit) en het gutsen van de tweede gang (rood). Toen was het -helaas- alweer tijd om te stoppen. De rode en de zwarte druk heb ik thuis gedaan.   Evaluatie Ik ben blij met het resultaat, er zit inderdaad snelheid in. Wat ik wel jammer vind is dat er van de witte laag (de eerste drukgang) veel is verdwenen. Achteraf bezien logisch, er zit veel zwart in mijn ontwerp. Als je dat vijf keer (verspringend) drukt dan voert het al snel de boventoon. Vooral wit en -in mindere mate- ook rood- lijken dus een beetje “ondergesneeuwd”. Het thema snelheid was hiermee voor mij afgerond. Ik bedacht me dat ik, naast snelheid, ook afdrukken kon maken die het wedstrijdelement van de sport weergeven. Het eerste werk ging dus over snelheid, het tweede zou een weergave moeten worden van de spanning van de competitie. Wijs geworden na de eerste lino les had ik tijdens de tweede drukgang (rood) een aantal extra afdrukken gemaakt op wit papier. Materiaal genoeg dus om andere composities uit te proberen. Achteraf was het leuk geweest om de tweede drukgang (rood) in verschillende kleuren te doen. Dit had het beeld van competitie nog verder kunnen versterken omdat de verschillende coureurs en/of teams in eigen kleuren rijden. Aanpak thema wedstrijdspanning Eerst een afdruk gemaakt gelijk aan het ontwerp. Na het geweld van vijftien afdrukken op één vel komt dit een beetje “suf” over. De dynamiek en de spanning van de sport komen hier niet tot hun recht. Dat je ook veel te veel afdrukken op één vel kunt zetten heb ik bewezen met één rode en 16, willekeurig geplaatste, zwarte afdrukken. Geen plezier om naar te kijken. De daaropvolgende monochroom zwarte druk met een drietal karts die aan het close racen zijn is dat voor mij wel. Tot slot is mijn favoriete afdruk de tweekleuren print met drie karts waarvan één in kleur. De afbeelding maakt herinneringen los, en daarom spat voor mij de spanning ervan af. Heel blij mee!   Wat heb ik geleerd en ontdekt Het eerste leermoment is wel een beetje een open deur: dat je bij een incrementele linosnede alles van tevoren moet hebben uitgedacht, en zodra je de tweede drukgang bent begonnen er geen weg terug meer is, tenzij je helemaal opnieuw begint. Ik had -achteraf- verschillende kleuren willen gebruiken in de tweede drukgang. Voor de afdrukken heb ik bristolpapier papier gebruikt omdat ik vond dat het spierwitte het beste paste bij de wit-rood-zwart combinatie van de kart en rijder. Ook weer achteraf beschouwd vind ik romandruk-papier zoals gebruikt voor de monochrome print een beter keuze, zeker in combinatie met een spierwitte eerste printgang. Omdat ik veel van de oppervlakte van de plaat ga wegnemen besloten om de randen van de linoplaat te laten zitten, zodat de inktrol nog steun heeft aan de zijkanten. Bij het inkten deze randen afgeplakt met maskeertape, deze voor het afdrukken natuurlijk verwijderd. Bij het tweede thema heb ik om een cleane afdrukken te maken de gegutste diepe delen -die bij het afdrukken strepen of vlekken zouden kunnen veroorzaken- met maskeertape afgeplakt. Het doet voor een deel afbreuk aan de kenmerkende charme van een linoprint, maar voor deze afbeelding vond ik clean en strak beter passen dan rustiek, terwijl in het thema snelheid de “onbedoelde” lino strepen veel bijdragen aan het effect van beweging.   Feedback De verhouding zwart/rood/wit is goed gekozen, met name in de afdruk rechtsonder. Door de positionering van de afdrukken wordt de witte achtergrond een interessant en integraal onderdeel van het totale beeld.

Uitleg Maandag door de griep geveld en geen whatsapp toelichting op huiswerk ontvangen. Daarom een beetje worstelen met aanpak, afmeting? Drukproces? Maar even in de whatsapp groep gevraagd. Gelukkig kwam Liza met een duidelijke uitleg: “Volgens mij is het de bedoeling dat je met één plaatje werkt (ongeveer half A4) en dat je in fases werkt. Dus als je een boom wilt maken, eerst alleen de achtergrond weghalen. Dan een aantal afdrukken maken. Dan de kruin en stam wat weghalen. Die met andere kleur over de eerste drukken en daarna nog details laten staan en die als laatste drukken.”   Aanpak Met dit in gedachten aan de slag! Fijn associatief ontwerpen. Beperkte meerkleurig druk associeer ik gelijk met koude oorlog propaganda posters uit het voormalig Oostblok. Deze krachtige stijl kwam op herhaling bij de campagne van Obama met een ontwerp van Shepard Fairey. Als je creatief aan het associëren bent brengt dat vaak onverwachte invalshoeken. Omdat onze dochter net is verhuisd en (geheel tegen haar eigen verwachting…) een fervent en begenadigd klusser blijkt, kwam het idee om een Fairey versie te maken van Rosie de Riveter Dat is ook propagandamateriaal, maar nu uit de tweede wereldoorlog om vrouwen te bewegen in de oorlogsindustrie te gaan werken. Eerst een snel gestift “Shepard Fairey like” ontwerp om het effect te kunnen zien. Ben heel blij met het ontwerp, de tekening moet natuurlijk nog een stuk preciezer om er daadwerkelijk een gutsblauwdruk van te maken. Met Liza’s uitleg en mijn ontwerp denk ik dat ik dus de volgende stappen in papier knip en plakwerk ga proberen. (Daarmee ook gelijk de huiswerk opdracht van vorige week ingevuld -hoop ik-…) Aanpak papieren versie Eerst alle lichtgeel precies verwijderen (dus ook de strepen!) uit een lichtblauw vel. Daarna alle lichtgeel en lichtblauw verwijderen uit een rood vel. Tot slot alle lichtgeel, lichtblauw en rood verwijderen uit een donkerblauw vel.   Met deze aanpak heb ik -denk ik- de methode die Liza beschreef met papier behoorlijk nauwkeurig gesimuleerd.

Opdracht in de les Vandaag mocht ik tijdens de les overbuurvrouw Silvia tekenen. De eerste keer zonder naar het papier te kijken zoals in les 1. De oog-hand coördinatie was deze keer -zo mogelijk- nog slechter dan de eerste keer. De tweede oefening was een potlood portret uit de losse pols. Daarna volgde uitleg over de verhoudingen in een gezicht, en verschillende aanzichten. Met de opgedane kennis nogmaals portretten van Silvia getekend, één en-face… Silvia was zo vriendelijk om even haar bril af te zetten, dat maakt het tekenen van ogen een stuk interessanter. Daarna nog één en-profile. Leermomentje Ik vind het maken van een tekening in opdracht, daarna direct beginnen en 10 tot 15 minuten de tijd hebben een lastig proces. Normaal vind ik het fijn om rustig over een aanpak na te denken, dingen uit te proberen voordat ik ze toepas. Ik moet nog wennen aan het feit dat dit ook uitproberen en oefenen is, en het resultaat niet zo erg belangrijk. Wil het graag mooi en goed (tot perfect) doen, kan natuurlijk niet! Huiswerkopdracht les 4 Maak op +/- A3 formaat drie schetsmatige portretten van een huisgenoot, partner, zoon/dochter of wie dan ook. In verschillende hardheden potlood, in drie verschillende aanzichten: en face (recht van voren), en profil (van de zijkant) en en-trois-quart (driekwarts aanzicht). Let daarbij op de verhoudingen.   Aanpak Eerst wat fotootjes gemaakt. Ik wil graag dat de drie tekeningen een uniforme stijl en toon krijgen. Daarom niet gekozen om één tekening helemaal af te maken, maar voor fases te kiezen. Eerst fase was alle aanzichten in HB schetsen. Ik betrapte mijzelf erop dat ik in eerste instantie de aanpak uit de les helemaal vergeten was, en had dus niet eerst posities van ogen, neus en mond bepaald. Het leek me wel leuk om dat nu alsnog te doen. Theorie en praktijk wijken hier best een beetje af. In rood de positie van ogen, onderkant neus en onderkant onderlip op de tekening. In groen de theoretische positie zoals in de les behandeld. Omdat ik toch zeker wilde weten dat ik met de schetsen op het juiste spoor zat, heb ik één en ander nagemeten op de foto’s van Monique. Ik zat met mijn schetsen aardig in de buurt van de foto’s, en ben er dan ook mee door gegaan. De volgende fase was donkere elementen en schaduwen aanzetten met 4B en aansluitend het haar toegevoegd met een 4B, HB en een gumpotlood. Kritische blik Merk dat ik met schetsen meer uit beelden ik mijn hoofd werk dan daadwerkelijk naar het voorbeeld/model op de foto’s te kijken. Duidelijk zichtbaar in hoe de ogen in de schets zijn afgebeeld vergeleken met de foto. In de schets zijn het standaard ogen zoals ik die ook zou tekenen bij een willekeurig gezicht, zeker niet zoals Monique haar ogen een beetje dichtknijpt als ze moet lachen. Poging 2 De gelijkenis was voor mij niet goed genoeg. Vond ook de ruimte voor drie tekeningen erg beperkt (omdat de map die ik vorige week meegenomen had te klein was voor het papier had die de wandeling naar huis in opgerolde toestand niet overleefd. Had zelf alleen A3 in huis, en dat dus gebruikt. Nog een poging gedaan, nu wel goed gekeken, en geprobeerd de ruimte iets beter te benutten. Ook heb ik getekend in plaats van geschetst. Meer invulling aan de huid gegeven met de 2H. Schetsen was leuk, plezierig om te doen. Veel van de eerste poging geleerd om een betere tweede te kunnen maken. Al met al een fijn eindresultaat. Het mooiste compliment kwam van Nicole, die toen ik de tekening ophing opmerkte: “Hé, dat is Monique van den Berg!” Gelijkenis: Check!   Feedback Fotografisch realisme geeft minder mogelijkheid om een karaktertrek van het model weer te geven. Vaak is zo’n karakter element iets wat extra wordt aangezet, -dus niet hyperrealistisch- maar door het benadrukken van die karaktertrek neemt de herkenbaarheid op een andere manier toe.

Eerste oefening in les 3 Voor mij mijlenver buiten mijn comfortzone Het creëren van 10 patronen in houtskool, die in elkaar overlopen. Aansluitend met je hand alles door elkaar- en uitvegen. Met de kneedgum lichtere partijen aanbrengen Met Siberisch krijt een tekening over de vorige heenzenden Wat gebeurt er? Er ontstaan vormen, je hersenen gaan invulling geven aan de willekeurige vormen. Benadrukken van de vormen die uit het niets zijn ontstaan. Eigenlijk best heel leuk en ontspannend om te doen!   Oefening 2 Met de methode uit de vorige oefening scheppen van een afbeelding van een attribuut uit de stilleven kast. Gekozen voor een schedeltje van een kalf(?) Moeilijk, vooral het eerst creëren van een vlekkenplaat is geen onderdeel van mijn natuurlijke aanpak. Ga toch direct tekenen in plaats van vlekken en vloeien, en wrijf het getekende dan uit. Geeft niet het gewenste resultaat. Tips Het uitwrijven van houtskool niet de hard/intens, anders verzadig je het papier/ beschadig de structuur. Eerst houtskool, daarna Siberisch krijt. Het laatste is veel vetter, houtskool pakt daar niet meer op. Andersom wel. Huiswerkopdracht Maak 2 tekeningen in houtskool en Siberisch krijt van een koffiekopje - één zachtaardig, lief kopje en één boos, agressief kopje. Probeer het verschil zichtbaar te maken door je gebruik van zachte of harde tonen, zachte of harde lijnen, hoekigheid versus rondheid etc. Kortom, door je manier van tekenen en níet door er boze of lieve dingen aan toe te voegen zoals boze ogen, rookwolken of hartjes.   Aanpak Moeilijke opdracht. Uiteindelijk tot de slotsom gekomen dat de rondingen van een normaal koffiekopje al best heel zachtaardig zijn. Voor de boze variant gekozen voor een mok, vanwege de rechte lijnen. Als referentie eerst fotootjes gemaakt.    Opdracht 1 Begonnen met het zachtaardige koffiekopje. Lichte tinten, ronde vormen, een normaal perspectief, zoals je een koffiekopje op tafel ziet. Alleen houtskool, kneedgum en white tinted houtskool gebruikt. Heel veel gegumd. Door veel in lichtgrijstinten te blijven ontstaat een “zachtaardige” toon. Het wordt bijna een soort wollige “fluffy” keramiek. Om toch de harde gladheid van het glazuur te benaderen geprobeerd om de randen van de schaduw en hoog lichten extra scherp en wit te maken. Dat lukt maar zozo met houtskool, krijt en gum. Ook omdat de tekening al zo licht is. Witte verf? Misschien later. Opdracht 2 Voor de agressieve variant gekozen voor een mok. Daarvan de tekening gemaakt vanuit een raar laag standpunt. De intentie is om de mok iets overweldigend te laten zijn. En de kijker daarmee klein en geïntimideerd. Houtskool, Siberisch krijt, houtskoolpotlood, white tinted houtskool, kneedgum, gewone gum, gumpotlood gebruikt. Alles veel harder aangezet dan in opdracht 1, door de donkerte van met name het Siberische krijt hoeven de hooglichten ook minder wit te zijn om de indruk van hardheid, gladheid en glans te wekken. Met name goed zichtbaar in de bocht van het oor van de mok. Op het eerste oog is de huiswerk opdracht klaar, maar ik ben zeker niet tevreden, waarom is me nog niet duidelijk. Kritische blik De tekeningen (en dan vooral de achtergronden) mogen een stuk donkerder. Met name het kopje is bij nadere beschouwing gewoon flets. Zoals Bastiaan heeft uitgelegd; als je meer contrast wilt kun je ook de omgeving donkerder maken. Daarnaast wordt het meer één geheel door er een grijze laag overheen te zetten, wat dan ook weer goed te combineren is met het maken van een achtergrond. De afbeeldingen hadden veel groter gemogen, nu veel te voorzichtig in het midden blijven rommelen. Misschien kan ik, door het gebruik van een passe-partout op de huidige tekeningen, de focus meer naar de onderwerpen brengen. Wil graag dat de beide tekeningen duidelijker bij elkaar passen/bij elkaar horen, te bereiken door dezelfde schaal, dezelfde stijl en ik denk het effect van uniformiteit te versterken door (behalve de aureool) dezelfde grijstint gradaties als achtergrond te gebruiken. Het contrast kan veel hoger, eventueel door (witte) verf. Maskers aangebracht voor het passe-partout. Om zo uniform mogelijke achtergrond te bereiken één masker gemaakt voor beide tekeningen zodat ik tegelijkertijd aan beide achtergronden kon werken.   Ontdekkingen/ wat heb ik geleerd? Uiteindelijk vier elementen gebruikt om te proberen het verschil tussen zacht- en boosaardig servies weer te geven. Allereerst de vorm; zachte ronde vormen tegen het rechtlijnige van een mok. Daarnaast de kleur, zacht-grijs (weinig contrast met de achtergrond) tegen gitzwart, conflicterend met de achtergrond. Ten derde het perspectief, omlaag kijken naar het kopje, een raar laag perspectief wat de mok “intimiderend en overweldigend” hoog moet maken, en de kijker daarmee klein. Tenslotte de context, beide stukken servies hebben een “aureool”… het kopje een lichte, de mok een donkere.  Ik werd er ook nog op gewezen dat ik -maar dus onbewust- tóch smiley’s in de tekeningen heb verwerkt. De meest in het oog springende vormbepalende lijnen van het kopje zijn een lachende mond :), van de mok een boze :(. Houtskool blijkt voor mij lastig materiaal, ik probeer vanaf het eerste moment nog steeds precies te tekenen met een materiaal wat zich daar eigenlijk niet zo erg voor lijkt te lenen, en krijg dan ook het idee dat het er niet voor bedoeld is. Kwasteren met houtskoolgruis is een fijne methode voor het maken van grotere “vlekken” (oppervlakten), werkt beter dan eerst tekenen en uitvegen. Het meest effectieve gereedschap bij deze oefening is de kneedgum, tot het moment dat ie het niet meer doet omdat het papier “vol zit”. Naast gummen is witte verf ook een prima mogelijkheid om precisie te brengen. Wel als allerlaatste aanbrengen, na het fixatief. “Hoogst haalbare” precisie is op het allerlaatst aanbrengen van scherp houtskool(-potlood) en krijt. Eerder precies tekenen geeft uiteindelijk wel “mooier vloeiende vlekken” als je het uitwrijft, maar levert ook frustratie op omdat die zo precies aangebrachte lijnen vaak door per ongeluk uitwrijven weer verdwijnen. Papiertje onder je tekenhand helpt tegen ongewild uitvegen. Perspectief draagt duidelijk bij aan de zeggingskracht van de tekening. Door het contrast te beperken ontstaat zachtheid, door contouren toch zoveel mogelijk te verscherpen kan je evengoed een indruk van een hard materiaal wekken. De zachtheid lijkt zich dan te beperken tot een zachte kleur. Zachtheid en donker is niet tegenstrijdig. (Dacht ik toen ik begon wel) Toen mijn zoon de tekeningen bekeek was het commentaar: “Wat leuk dat die donkere op zijn kop staat.” Dat was natuurlijk niet de bedoeling, maar wel een aardige gedachte in het kader van boosaardigheid. Evaluatie van resultaat Ook omdat houtskool mijn ding niet helemaal was ben ik best heel tevreden met het resultaat. Ik zag in eerste instantie best een beetje tegen deze opdracht op, omdat het buiten mijn comfortzone ligt. Uiteindelijk vond ik het eigenlijk -onverwacht- leuk. Wel weer een methodische aanpak met een duidelijk plan, zoals het gebruik van maskers, houtskoolgruis, fixatief en witte verf. Naar mijn gevoel doen de tekeningen wat de opdracht vroeg. Uiteindelijk bedacht dat ik ook nog iets met schaal had kunnen doen, kleinere sparing voor het kopje in een even groot passe-partout. Feedback Prachtige tekeningen, waarin de opdracht in het resultaat -het beeld- goed is gelukt. De mogelijkheid om in de werkwijze ook zachtaardigheid en boosaardigheid uit te drukken is geheel onbenut. Er zit bijvoorbeeld geen agressie in de lijnvoering van de mok. Proberen om meer uit de comfortzone te komen, meer expressief te tekenen.